ΒΡΕΦΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ. ΣΧΕΣΗ ΜΗΤΕΡΑΣ – ΒΡΕΦΟΥΣ

Η σχέση μητέρας –βρέφους, είναι ιδιαίτερα σημαντική τα πρώτα χρόνια της ζωής του, διότι  έχει βρεθεί μέσω ερευνών πως αυτή η σχέση επηρεάζει και καθορίζει όλες τις μετέπειτα μελλοντικές σχέσεις που θα αναπτύξει το άτομο αλλά και την ίδια του την προσωπικότητα.
Η σχέση αυτή καθορίζεται από τη στιγμή της εγκυμοσύνης. Η εγκυμοσύνη βιώνεται με  έντονα θετικά ή αρνητικά συναισθήματα ανάλογα με τη στιγμή έλευσής της.
Όταν η εγκυμοσύνη είναι επιθυμητή, τότε η μητέρα παρόλη τη δυσφορία και τη ταλαιπωρία νιώθει χαρά και δύναμη να φέρει στο κόσμο το παιδί της. Όταν όμως αυτή βιώνεται αρνητικά ( φόβος πάχους, ανασφάλειες, ένταση μεταξύ γονιών, ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη κ.α.), διαταράσσει την επικοινωνία με το βρέφος πριν καν αυτό ακόμη γεννηθεί.
Έρευνες υποστηρίζουν πως οι συνήθεις διαταραχές όπως ζαλάδες, εμετοί, έντονο άγχος είναι σημάδι της δυσκολίας που έχει η γυναίκα να δεχτεί τη μητρότητα και αυτό με τη σειρά του διαταράσσει τη συναισθηματική σχέση με το μωρό της.
Φυσικά, η εγκυμοσύνη  και ο τοκετός δεν πρέπει να είναι ένα διάστημα που μόνο η μέλλουσα μητέρα αντιμετωπίζει. Ο πατέρας παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο και η συνεχή του παρουσία και υποστήριξη διευκολύνει το δέσιμο μεταξύ τους.
Από τη στιγμή της γέννας και έπειτα το παιδί χρειάζεται τη μαμά του. Δεν είναι μια ανεξάρτητη μονάδα αλλά μια δυάδα μητέρας-βρέφους. Οι έξι πρώτοι μήνες της ζωής του είναι ζωτικής σημασίας για την μετέπειτα εξέλιξή του.
Ο θηλασμός είναι η καλύτερη επικοινωνία ανάμεσα στο μωρό και στη μητέρα. Το βρέφος γεννιέται με ένα άριστο σύστημα μηχανισμού πείνας – κορεσμού. Δίνοντάς του το στήθος τρώει όσο θέλει, γνωρίζει πότε πεινάει και ξέρει πότε χορταίνει. Από αυτό το σημείο και έπειτα έχει ένα αρκετά καλό σύστημα μηχανισμού πείνας – κορεσμού και έχει όλες τις καλές προοπτικές να το διατηρήσει.
Μωρά που δεν έχουν θηλαστεί ή πιέζονται  να φάνε τα γραμμάρια του μπιμπερού τείνουν να παρουσιάζουν διαταραχές διατροφής ως βρέφη και παιδιά αλλά και πολλές φορές και ως ενήλικες.
Η άρνηση του παιδιού να φάει, γεγονός που συνδέεται με την επιθυμία του να κυριαρχήσει στο περιβάλλον ή παράπονα προς την << απούσα >>μητέρα, προκαλεί την αντίδραση της μητέρας που το πιέζει. Η μητέρα πιέζει το παιδί να φάει και αυτό αρνείται την τροφή. Στην ουσία όμως δεν αρνείται την τροφή αλλά φέρει μια ουσιαστική αντίθεση προς τη μητέρα.
Αν εστιάσουμε βαθύτερα, διαπιστώνουμε ότι η μητέρα εμφανίζει εμμονή με το τάισμα του παιδιού. Κάνει τα πάντα για να ευχαριστήσει το παιδί, να του αποσπάσει τη προσοχή και να δεχθεί τη τροφή. Αυτή η προσπάθεια πολλές φορές καταλήγει σε εμετό.
Πολλοί μελετητές έχουν διαπιστώσει ότι η ανορεξία κάνει την εμφάνιση της στο άτομο σε διαφορετικές στιγμές της ζωής του, όπως στη βρεφική ηλικία και αργότερα στην εφηβεία αλλά και περνά διαγενεολογικά από τη μητέρα στο παιδί.
Η ανορεξία βρέφους εμφανίζεται όταν η μητέρα υπήρξε πρώην ανορεκτική έφηβος ή είχε έντονη ενασχόληση με το βάρος της. Η διαταραχή αυτή περνά φαντασιακά από γενιά σε γενιά. Η σχέση μητέρας – βρέφους επικεντρώνεται στη διατροφή και αυτό το άγχος περνά ασυνείδητα και διοχετεύεται στο παιδί.
Επίσης πολλές μητέρες από τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού τους, απαντάνε με τροφή σε κάθε συναισθηματική τους ανάγκη. Αυτό με τη σειρά του, κάνει αδύναμο το παιδί να αναγνωρίσει τις πραγματικές του ανάγκες( πείνα- κούραση). Δημιουργείτε δηλαδή ένα αίσθημα ανικανότητας αναγνώρισης αναγκών και αυτό εντείνεται ιδιαίτερα στην εφηβεία. Τα άτομα με προβλήματα διατροφής δεν μπορούν να διακρίνουν σωστά τις σωματικές τους ανάγκες.
Η βρεφική ανορεξία του δευτέρου εξαμήνου είναι πολύ διαφορετική από του πρώτου. Η ανορεξία του πρώτου εξαμήνου μπορούμε να πούμε πως παραπέμπει σε αρχαϊκούς μηχανισμούς  και είναι εν μέρει φυσιολογική ενώ του δευτέρου εξαμήνου σε αντιδραστικούς μηχανισμούς.
Η ανορεξία μετά τους έξι μήνες είναι υπό φυσιολογικές συνθήκες μια αντίδραση προς το στάδιο της ατομικοποίησης –αποχωρισμού. Έχει συνήθως καλή έκβαση όταν η μητέρα δεν αντιμετωπίζει προβλήματα διατροφής και δεν γυρνάει γύρω από αυτό και το παιδί.
Ακόμη, μητέρες με μη επεξεργασμένο << πένθος >>( θυμό προς το σύντροφο, ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη) τείνουν να έχουν βρέφη με πρώιμα ψυχοσωματικά προβλήματα όπως η ανορεξία. Η μητέρα θέλοντας να αποφύγει τη κατάθλιψη ταυτίζεται με το παιδί  και μπλοκάρει την ψυχική ανάπτυξή του.
Οι διαταραχές διατροφής του βρέφους και ιδιαίτερα η ανορεξία είναι η πιο συχνή αιτία νοσηλείας στα παιδιατρικά τμήματα. Αυτό φυσικά δεν είναι καθόλου περίεργο διότι η όλη σχέση μητέρας – βρέφους κινείται γύρω από τη διατροφή. Για το βρέφος η τροφή έχει διπλή σημασία, από τη μία του παρέχει ευχαρίστηση και ικανοποιεί τη πείνα και τη δίψα του και από την άλλη είναι ένα καλό σύστημα ελέγχου των γύρων του.
Με λίγα λόγια πολλοί ψυχαναλυτές θεωρούν ότι οι διατροφικές διαταραχές βρίσκονται στο έλλειμμα που βρίσκεται στη μη σωστή εσωτερίκευση επαρκών μητρικών λειτουργιών ( θηλασμός, προσοχή, τάισμα, αγκαλιά κ.α. ).
Μόνο ένα περιβάλλον που ανταποκρίνεται επαρκώς και ανιδιοτελώς στις ανάγκες του βρέφους,  μπορεί να διευκολύνει τη σωστή ανάπτυξη του ψυχικού του κόσμου και να θέσει βάσεις για μια γερή ψυχολογική ανάπτυξη.
Τέλος, ένα κλινικό παράδειγμα, μιλώντας με ασθενείς με ανορεξία που αναφέρονται στο παρελθόν τους, εστιάζουν πολύ σε αντιδράσεις των γονιών που έχουν να κάνουν ακόμη και σε πολύ μικρή ηλικία. Για παράδειγμα, μια εμμονή με τη διατροφή, το πάχος και τα κιλά, κυρίως από τη μητέρα, απαγόρευση συγκεκριμένων τροφών διότι παχαίνουν, αυξημένη προσοχή των γονέων σε μεμονωμένες αντιδράσεις του παιδιού, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη γνώμη των άλλων και πολλές φορές παραμέληση των συναισθηματικών αναγκών του παιδιού.
Η ανορεξία αλλά και οποιαδήποτε μορφή διατροφικής διαταραχής δεν είναι μια ασθένεια που συμβαίνει ξαφνικά. Προϋπήρχε από πολύ νωρίς και μερικές φορές και από τη κύηση. Ένας εκλυτικός παράγοντας απλά είναι αρκετός να την ξυπνήσει και να τη φέρει στο προσκήνιο με όλα τα συμπτώματά της. Οι γονείς και ιδιαίτερα η μητέρα θα πρέπει να αφήσει το θέμα της εμμονής στη διατροφή και εμφάνιση του σώματος αν θέλει να μεγαλώσει ένα υγιές ψυχολογικά παιδί. Υπάρχουν τόσο καλοί και σωστοί  κανόνες διατροφής που δεν χρειάζονται εμμονές και δυσαρέσκεια.
Σημείωση προς ειδικούς: Αν είσαι επαγγελματίας υγείας εξειδικεύσου σε θέματα διαχείρισης διατροφικών διαταραχών μέσω της εκπαίδευσης Master Practitioner on Eating Disordes του Κέντρου Εκπαίδευσης & Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών. Περισσότερες πληροφορίες στο Link www.keadd.gr καθώς και τις Προσεχείς Εκπαιδεύσεις ΕΔΩ
Αν αναζητείς Πιστοποιημένο Επαγγελματία Υγείας από το NCFED στις Διατροφικές Διαταραχές δες στο Δίκτυο Συνεργαζόμενων Επαγγελματιών Υγείας ΕΔΩ