Τι είναι ευτυχία;

Facebook
Twitter
LinkedIn
Reddit
Telegram

Πόσες φορές αναρωτηθήκαμε τι είναι ευτυχία; Ποια είναι τα συστατικά της; Τι σημαίνει, τελικά, να είναι κανείς ευτυχισμένος;

Εάν λάβουμε υπόψιν μας ότι η ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου είναι απαραίτητη για τη σωματική και ψυχική του υγεία, τότε πιθανόν να έχουμε κάνει ένα βήμα προς την ανακάλυψη της ευτυχίας.

Ένα ανεξάντλητο θέμα

Η προσπάθεια προσέγγισης της απάντησης στο ερώτημα “τι είναι ευτυχία” είναι ανεξάντλητη.

Μια καλή αρχή θα ήταν η αναφορά στην πυραμίδα του Maslow και η ιεράρχηση των ανθρώπινων αναγκών. Ο ψυχολόγος Abraham Maslow μέσα από την εργασία του “A Theory of Human Motivation” μας υποδεικνύει ότι οι άνθρωποι κινητοποιούνται πρωτίστως στην ικανοποίηση των βασικών τους αναγκών προτού αναζητήσουν την ικανοποίηση άλλων πιο σύνθετων.

Η ιεράρχηση των αναγκών απεικονίζεται σε μορφή πυραμίδας. Στα κατώτερα επίπεδα βρίσκονται οι βασικότερες ανθρώπινες ανάγκες, ενώ οι πιο σύνθετες ανάγκες εντοπίζονται στην κορυφή της. Στην βάση της πυραμίδας βρίσκονται οι βιολογικές ανθρώπινες ανάγκες, όπως η τροφή, το νερό, ο ύπνος και η θέρμανση. Από την στιγμή που ικανοποιούνται οι συγκεκριμένες ανάγκες, οι άνθρωποι κινούνται προς το επόμενο επίπεδο αναγκών που είναι η ανάγκη για ασφάλεια και προστασία.

Καθώς οι άνθρωποι κινούνται προς την κορυφή της πυραμίδας, οι ανάγκες γίνονται ολοένα και περισσότερο κοινωνικές και ψυχολογικές. Τέτοιες ανάγκες είναι η ανάγκη για κοινωνική αποδοχή, η ανάγκη αυτοεκτίμησης. Στην κορυφή της πυραμίδας ο Maslow τοποθετεί την ανάγκη Αυτοπραγμάτωσης.

Η Αυτοπραγμάτωση είναι η πραγματοποίηση των πνευματικών, ψυχικών και σωματικών δυνατοτήτων του ανθρώπου, καθώς και η αίσθηση της πληρότητας (εσωτερικής ισορροπίας) που αυτή συνεπάγεται. Είναι η ανάγκη του ατόμου να φτάσει στο μέγιστο δυναμικό του, μέσω της πλήρους δυνατής ανάπτυξης των προσωπικών ικανοτήτων.

Ωστόσο, η αναζήτηση της ευτυχίας δεν σταματά στη θεωρία του Maslow. Μεταφέρεται σε έναν πιο σύγχρονο κλάδο, αυτόν της Θετικής Ψυχολογίας που εμφανίστηκε στα τέλη του 1980.

Η άποψη της θετικής Ψυχολογίας για το τι είναι ευτυχία

Είναι γεγονός ότι η ευτυχία αποτελεί το ζητούμενο στη ζωή κάθε ανθρώπου.

Η επιστήμη της Θετικής Ψυχολογίας έρχεται να υποστηρίξει ότι τα θετικά συναισθήματα δεν είναι επιθυμητά μόνο επειδή είναι ευχάριστα. Είναι επιθυμητά επειδή επιφέρουν μια σειρά από θετικές επιπτώσεις στη γενικότερη λειτουργία του ανθρώπου. Η Θετική Ψυχολογία τονίζει ότι η ευτυχία αφορά σε μια μακροχρόνια και συνολική αίσθηση ψυχικής ευεξίας και ικανοποίησης από τη ζωή. Την διαχωρίζει επίσης από τις σύντομες στιγμές χαράς ή ηδονής.

Τι λένε οι έρευνες για το τι είναι ευτυχία για τον καθένα;

Έρευνες που έγιναν σε περισσότερο από ένα εκατομμύριο ανθρώπους δείχνουν ότι η υποκειμενική αίσθηση ευτυχίας είναι ανεξάρτητη από την ηλικία και το φύλο. Επιπλέον, η υποκειμενική εκτίμηση της ευτυχίας φαίνεται να είναι σχετικά ανεξάρτητη από την οικονομική ευμάρεια. Ακόμα περισσότερο, η ευτυχία φαίνεται να μικραίνει όσο το κοινωνικό- οικονομικό επίπεδο αυξάνει.

Το αυξανόμενο εισόδημα δεν φαίνεται να σχετίζεται θετικά με υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας. Ακόμα και ένα γεγονός ξαφνικού πλουτισμού φαίνεται να μπορεί να επηρεάσει μόνο πρόσκαιρα τα επίπεδα ευτυχίας. Σύντομα οι νικητές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Αυτό συμβαίνει λόγω της τάσης του ανθρώπινου οργανισμού να εξοικειώνεται εύκολα με τα θετικά γεγονότα της ζωής. Το αποτέλεσμα είναι να μειώνονται σταδιακά τα επίπεδα ευτυχίας που βιώνει, εξαιτίας αυτής της εύκολης προσαρμογής.

Επιπλέον έρευνες φέρνουν στο φως κάποια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που εμφανίζουν τα ευτυχισμένα άτομα. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι τα ακόλουθα:

  • ενεργητικότητα και ενασχόληση με δραστηριότητες
  • κοινωνικοποίηση
  • παραγωγικότητα σε μια εργασία με προσωπικό νόημα
  • οργανωτικότητα και προγραμματισμός
  • χαμηλά επίπεδα ανησυχίας
  • μειωμένες προσδοκίες και φιλοδοξίες
  • θετική σκέψη
  • προσανατολισμός στο παρόν
  • επικέντρωση στην υγιή προσωπικότητα
  • ανάπτυξη της εξωστρέφειας
  • αυθεντικότητα
  • μείωση των αρνητικών συναισθημάτων και προβλημάτων
  • διαμόρφωση στενών διαπροσωπικών σχέσεων
  • επίτευξη της ευτυχίας ως προτεραιότητα

Άλλα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που έχουν αποδοθεί στα άτομα με υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας είναι η εξωστρέφεια, η γενναιοδωρία, το ενδιαφέρον για καινούρια πράγματα, η τάση για συσχέτιση με άλλους ανθρώπους και η υποκειμενική εκτίμηση υψηλών ικανοτήτων και ικανότητας ελέγχου.

Τέλος, δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η οπτική του Χόρχε Μπουκάι μέσα από το βιβλίο του «Ο Δρόμος της Ευτυχίας». Εκεί παρουσιάζει λανθασμένες αντιλήψεις που είναι ικανές να μας βγάλουν από το ‘’δρόμο’’.

Έχει σχέση η επιτυχία με το τι είναι ευτυχία;

Μια σημαντική παρανόηση που συμβαίνει είναι ότι ταυτίζουμε την ευτυχία με την επιτυχία.

Η λύση της παρανόησης είναι να μιλήσουμε με όσους έχουν σημειώσει μεγάλες επιτυχίες στη ζωή τους και να τους ρωτήσουμε αν είναι ευτυχισμένοι. Τότε θα αντιληφθούμε ότι όσοι απαντούν καταφατικά ήταν ήδη ευτυχισμένοι πριν κατακτήσουν την επιτυχία. Επίσης, όσοι ήταν δυστυχισμένοι πριν πετύχουν, εξακολουθούν να είναι δυστυχισμένοι και μετά.

Είναι σημαντικό να βρούμε μέσα μας μια άλλη πηγή αξίας και αξιοπρέπειας που να μην συνδέεται με την επιτυχία ή το χειροκρότημα και να αναπτύξουμε μια αίσθηση σεβασμού και εκτίμησης για τον εαυτό μας που θα παραμείνει ακέραιη ακόμα και αν τύχει να τα χάσουμε όλα.

Έχει σχέση η ευχαρίστηση με το τι είναι ευτυχία;

Μια ακόμα παρανόηση που παρουσιάζεται είναι η ταύτιση της ευτυχίας με την ευχαρίστηση.

Αν ζητήσουμε από κάποιον να φανταστεί μια σκηνή όπου ο κόσμος είναι ευτυχισμένος, οι περισσότεροι θα φέρουν στο μυαλό τους ανθρώπους να γελάνε, να παίζουν ή να πίνουν σε μια γιορτή. Πολύ λίγοι θα φανταστούν ένα ζευγάρι που μεγαλώνει ένα παιδί, κάποιον που διαβάζει ένα βιβλίο ή κάποιους την ώρα που ασχολούνται με κάτι σημαντικό.

Όμως, το «περνάω καλά» δεν δημιουργεί την ευτυχία, γιατί η χαρά που προσφέρει χάνεται τη στιγμή που τελειώνει το γλέντι. Από εκείνη τη στιγμή και μετά όσοι ήρθαν στη γιορτή δυστυχισμένοι αρχίζουν να αισθάνονται ξανά τη δυστυχία τους και καταλήγουν εξαρτημένοι από μια αναζήτηση της ευχαρίστησης ως μοναδικού τρόπου απόδρασης.

Είναι ευτυχία το να αποφεύγουμε τον πόνο;

Κλείνοντας, ίσως η πιο σημαντική παρανόηση είναι η ταύτιση της ευτυχίας με την αποφυγή του πόνου.

Πολλοί γονείς πάλεψαν σκληρά για να προστατέψουν τα παιδιά τους από οποιοδήποτε τραύμα, χωρίς να καταλάβουν ότι έτσι τα εμπόδισαν να μάθουν να διαχειρίζονται την απογοήτευσή τους. Άλλοι γονείς έμαθαν στα παιδιά τους ότι πρέπει να φτιάξουν μια ζωή απαλλαγμένη από τον πόνο, αποφεύγοντας έντονες και σημαντικές καταστάσεις, οι οποίες όμως αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του δρόμου προς την ευτυχία.

Όμως, ο πόνος, είτε σωματικά είτε ψυχικά, είναι αυτός που σε ειδοποιεί ότι κάτι δεν λειτουργεί καλά ή ότι έχεις πάρει λάθος δρόμο. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να μην προσπαθούμε να αποφύγουμε τη λύπη. Μέρος του δρόμου που οδηγεί στην ευτυχία συνεπάγεται αναγκαστικά κάποιον πόνο. Σημασία έχει το ταξίδι, όχι ο προορισμός!

«Είμαι ευτυχισμένος, δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι απολαμβάνω, αλλά ότι βιώνω την ηρεμία του να ξέρω πως οδεύω σωστά προς κάτι ευχάριστο, κάτι απολαυστικό, κάτι που έχει νόημα για μένα»

 Jorge Bucay, 1949, Ιατρός & Ψυχοθεραπευτής

 Jorge Bucay, 1949, γιατρός & ψυχοθεραπευτής

Facebook
Twitter
LinkedIn
Reddit
Telegram

Περισσότερα άρθρα

Scroll to Top