Η ποδάγρα ή αλλιώς ουρική αρθρίτιδα είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες ως χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση των αρθρώσεων.
Τεκμηριώθηκε για πρώτη φορά από Αιγύπτιους το 2640 π.Χ. και ήταν γνωστή ως «ασθένεια των βασιλιάδων» καθώς η εμφάνιση της συνδέεται ως επί το πλείστων με τον τρόπο ζωής.
Ωστόσο, προηγμένες μελέτες και έρευνες αποκάλυψαν τις ρίζες της μεταβολικής διαταραχής, βρίσκοντας την προέλευσή της με τους κρυστάλλους ουρικού άλατος να εναποθέτονται σε αρθρώσεις, νεφρούς, δέρμα και διάφορους άλλους ιστούς. Μεταξύ άλλων ονομάζεται και ‘’ανδρική ασθένεια’’ λόγω του υψηλού ποσοστού εμφάνισης μεταξύ ανδρών σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Συγκεκριμένα, o όρος “ποδάγρα” προορίζεται ειδικά για την οξεία ουρική αρθρίτιδα, αναφερόμενη στην κατάσταση όταν οι μεταταρσοφαλαγγικές αρθρώσεις επηρεάζονται από τους κρυστάλλους ουρικού οξέος.
Παράγοντες κινδύνου για ποδάγρα
Φύλλο
Η συχνότητα εμφάνισης της ουρικής αρθρίτιδας είναι συχνότερη στους άνδρες.
Ο συνολικός επιπολασμός σε άνδρες υπολογίζεται ότι είναι τετραπλάσιος από τις γυναίκες. Οι γυναίκες παρουσιάζουν μειωμένη σύνθεση κρυστάλλων ουρικού λόγω παρουσίας οιστραδιόλης που επιδεικνύει την ανασταλτική τους δράση.
Παχυσαρκία
Το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία οδηγούν σε αυξημένη παραγωγή ουρικού οξέος ενισχύοντας τον κίνδυνο υπερουριχαιμίας. Η λεπτίνη βρέθηκε να αυξάνει τα επίπεδα των ουρικού στον ορό.
Ηλικία
Η ποδάγρα είναι συνήθως μια ασθένεια των μεσηλίκων και μεγαλύτερων ανδρών και των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Σπάνια, μπορεί να συμβεί σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες λόγο εγγενών σφάλματων του μεταβολισμού των πουρινών.
Ποδάγρα και τα αίτια
Αυξημένο επίπεδο ουρικού οξέος
Το βασικό αίτιο της ουρικής αρθρίτιδας είναι το αυξημένο ουρικό οξύ του ορού πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο (>7mg/dl) και αποτελεί προϋπόθεση για το σχηματισμό κρυστάλλων ουρικού οξέος.
Παρά το γεγονός ότι η υπερουριχαιμία είναι το κύριο αίτιο της ουρικής αρθρίτιδας πολλά άτομα με υπερουριχαιμία δεν αναπτύσσουν ουρική αρθρίτιδα ούτε σχηματίζουν κρυστάλλους ουρικού. Στην πραγματικότητα μόνο το 5% των ατόμων με υπερουριχαιμία άνω των 9 mg/dL αναπτύσσουν ουρική αρθρίτιδα.
Η αύξηση ουρικού οξέος στον ορό συμβαίνει λόγω της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε πουρίνες, όπως:
- Μαγειρεμένα ή επεξεργασμένα τρόφιμα ειδικά ζωικής προέλευσης(χοιρινό , μοσχάρι , αρνί)
- Θαλασσινά
- Ψάρια (τόνος, σαρδέλα κτλ)
- Το αλκοόλ είναι ένας πολύ γνωστός παράγοντας κινδύνου για την ουρική αρθρίτιδα. Ο κίνδυνος για ουρική αρθρίτιδα και υπερουριχαιμία εξαρτάται από τον τύπο των διαφορετικών αλκοολούχων ποτών. Για παράδειγμα, η μπύρα είναι το χειρότερο για την αύξηση του κινδύνου για ουρική αρθρίτιδα σε σύγκριση με άλλα ποτά
Επίσης, η μειωμένη απέκκριση ουρικού στα ούρα που οφείλεται σε :
- Υπερουριχαιμικά φάρμακα (συμβαίνει κυρίως με τα αντιυπερτασικά φάρμακα, τα θειαζιδικά και τα διουρητικά βρόχου που αυξάνουν την ουραιμία κατά μέσο όρο 0,65 και 0,96 mg/dL αντίστοιχα)
- Νεφρική ανεπάρκεια (τα 2/3 της απέκκρισης ουρικού άλατος εμφανίζονται στους νεφρούς, ενώ το υπόλοιπο απεκκρίνεται μέσω της γαστρεντερικής οδού. Η μειωμένη εκκριτική λειτουργία του μεταφορέα ABCG2 οδηγεί σε μειωμένη απέκκριση ουρικού οξέος μέσω του γαστρεντερικής οδού με αποτέλεσμα αύξηση των επιπέδων ουρικού οξέος στον ορό και ενισχυμένη νεφρική απέκκριση)
Γενετικοί παράγοντες
Αντίστοιχα, πιστεύεται ότι άλλοι παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση συμμετέχουν ισχυρά στη συχνότητα εμφάνισης της ουρικής αρθρίτιδας.
Τι Συμπτώματα έχει η ποδάγρα
Η Οξεία ουρική αρθρίτιδα εκδηλώνεται με συμπτώματα :
- Οιδήματος
- Έντονου πόνου
- Πόνος γύρω από τις αρθρώσεις
Μια ασυμπτωματική περίοδος μπορεί να εμφανιστεί μεταξύ των κρίσεων της. Επίσης αναφέρεται υψηλός πυρετός, λευκοκυττάρωση και αποβολή δέρματος σε όλη την περιοχή της φλεγμονής, που μοιάζει πολύ με κυτταρίτιδα.
Η οξεία ουρική αρθρίτιδα έρχεται με σαφή σημάδια εξάρσεων που παρουσιάζονται στη φλεγμονώδης περιοχή και συνοδεύονται από ενοχλητικό πόνο που διαρκεί περίπου 5-10 ημέρες. Η οξεία προσβολή ουρικής αρθρίτιδας είναι συνήθως σε μία άρθρωση που κορυφώνεται μέσα σε λίγες ώρες σε σοβαρή φλεγμονή της άρθρωσης με κύρια σημεία φλεγμονής όπως ερυθρότητα, αίσθημα καύσου, ευαισθησία, πρήξιμο και απώλεια λειτουργικότητας.
Σε μεγάλες αρθρώσεις όπως τα γόνατα και οι αστράγαλοι, τα σημάδια του δέρματος είναι σπάνια αλλά το πρήξιμο και ο πόνος μπορεί να είναι έντονοι. Η ουρική αρθρίτιδα έχει προδιάθεση για τα κάτω άκρα. Η άρθρωση που προσβάλλεται με τη μεγαλύτερη συχνότητα είναι αυτή του πρώτου δάκτυλου των ποδιών εξού και ο όρος ποδάγρα.
Άλλες αρθρώσεις που μπορούν να προσβληθούν είναι οι αρθρώσεις του ταρσού και του μετατάρσιου, οι αστράγαλοι, τα γόνατα, οι καρποί, καθώς και οι μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις των χεριών. Σπάνια μπορεί να προσβληθούν αρθρώσεις ισχίου και ώμου. Η προσβολή της σπονδυλικής στήλης είναι εξαιρετικά σπάνια.
Πώς αντιμετωπίζεται η ποδάγρα
Τα πρωτόκολλα διαχείρισης και θεραπείας της ουρικής αρθρίτιδας περιστρέφονται γύρω από τη μείωση του επιπέδου ουρικού οξέος στον ορό, δηλαδή τόσο χαμηλό όσο 6 mg/dl.
Φαρμακευτική Αγωγή
Τα φάρμακα για την έξαρση στην ποδάγρα περιλαμβάνουν κολχικίνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και στεροειδή, τα οποία μπορούν να λαμβάνονται μαζί σε σοβαρές περιπτώσεις και είναι πιο αποτελεσματικά όταν λαμβάνονται νωρίς μετά την έναρξη της έξαρσης.
Τρόπος ζωής και διατροφή
Ένας αξιοσημείωτος αριθμός ερευνητικών άρθρων έχουν δημοσιευτεί σχετικά με τον ρόλο του τρόπου ζωής στην ποδάγρα και την διαχείρισή της.
Έχει αναγνωριστεί ότι ο τρόπος ζωής επηρεάζει τόσο τον κίνδυνο εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας όσο και την ικανότητα ελέγχου της νόσου. Πράγματι, παίζει ρόλο η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα όχι τόσο στη μείωση του ουρικού οξέος στον ορό όσο στη διαχείριση των συννοσηροτήτων όπως αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολικό σύνδρομο και διαβήτη που συνήθως σχετίζονται με τη νόσο.
Διατροφικές συστάσεις στην ποδάγρα
- απώλεια βάρους σε παχύσαρκους ασθενείς
- αποφυγή της μπύρας συμπεριλαμβανομένων των μη αλκοολούχων οινοπνευματωδών ποτών και αναψυκτικών με ζάχαρη
- περιορισμός της πρόσληψης κρέατος και θαλασσινών
- αυξημένη πρόσληψη αποβουτυρωμένων γαλακτοκομικών
- ενίσχυση σωματικής δραστηριότητας
- μειωμένη πρόσληψη ζάχαρη
- μείωση στη πρόσληψη φρουκτόζης συμπεριλαμβανομένων των χυμών φρούτων
- η βιταμίνη C βρέθηκε ότι αυξάνει τη νεφρική απέκκριση του ουρικού οξέος και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπλήρωμα κατά τη διαχείριση της ουρικής αρθρίτιδας
- σε πολλές έρευνες προτείνεται μια δίαιτα χαμηλή σε πουρίνες. Η κατανάλωση ψαριών συσχετίστηκε σημαντικά με χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής κρίσεων ουρικής αρθρίτιδας . Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε ότι όσοι κατανάλωναν ψάρια πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα 48 ώρες πριν από μια έξαρση της ουρικής αρθρίτιδας συσχετίστηκε με 23% χαμηλότερο κίνδυνο επαναλαμβανόμενης έξαρσης
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μείωση του ουρικού οξέος είναι απίθανο να επιτευχθεί μόνο με τη διατροφική παρέμβαση και να επιτρέψει στον ασθενή να επιτύχει φυσιολογικά επίπεδα ουρικού οξέος απουσία φαρμακευτικής αγωγής, καθώς ο κύριος παράγοντας που συμβάλλει στην υπερουριχαιμία των περισσότερων ασθενών είναι η γενετικά καθορισμένη χαμηλή απέκκριση ουρικού άλατος από τα νεφρά και το έντερο.
Επιπλέον, η πρόκληση άγχους για τη διατροφή ή τον τρόπο ζωής είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε μη συμμόρφωση με τη θεραπεία στην ποδάγρα. Συνεπώς, ενώ οι επιστήμονες υγείας θα πρέπει να ενθαρρύνουν την υγιεινή τροποποίηση της διατροφής, θα πρέπει να είναι προσεκτικοί ώστε να μην εισάγουν αφόρητους διατροφικούς περιορισμούς ή να μην κάνουν τον ασθενή να αισθάνεται εξ ολοκλήρου υπεύθυνος για μια ασθένεια που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται σε γενετικούς παράγοντες.
Συμπερασματικά, λοιπόν μια δίαιτα χαμηλής σε πουρίνες που πολλές φορές προτείνεται στην αντιμετώπιση ουρικής αρθρίτιδας δεν συμβάλει τόσο στην αντιμετώπιση στης ουρικής αρθρίτιδας όσο στην μείωση ουρικού οξέος στον ορό όταν αυτό δεν συνοδεύεται με την εμφάνιση ουρική αρθρίτιδας.
Βιβλιογραφία
- Gaafar Ragab , Mohsen Elshahaly , Thomas Bardin . Gout: An old disease in new perspective – A review. Journal of Advanced Research .8 (2017) 495–511
- Kanwal Ashiq, Mayyda Asif Bajwa, Samreen Tanveer, Mehwish Qayyum, Sana Ashiq, Rabia Khokhar, Farah Abid. A comprehensive review on gout: The epidemiological trends, pathophysiology, clinical presentation, diagnosis and treatment. J Pak Med Assoc. Vol. 71, No. 4, April 2021
- L. Punzi, A. Scanu, P. Galozzi, R. Luisetto, P. Spinella, C.A. Scirè. One year in review 2020: gout.F. Oliviero Clinical and Experimental Rheumatology 2020
- Michael H. Pillinger, Brian F. Mandell., Therapeutic approaches in the treatment of gout. Seminars in Arthritis and Rheumatism .50 (2020) S24-S30
- Sabrina Mai Nielsen, Kristian Zobbe, Lars Erik Kristensen, Robin Christensen. Nutritional recommendations for gout: An update from clinical epidemiology. Autoimmunity Reviews .17 (2018) 1990-1996
