Ομοκυστεΐνη : Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Facebook
Twitter
LinkedIn
Reddit
Telegram

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα φυσικό αμινοξύ που βρίσκεται στο πλάσμα του αίματος. Τα υψηλά επίπεδα της πιστεύεται ότι αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου, νόσου Αλτσχάιμερ και οστεοπόρωσης.

Περιγραφή

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που περιέχει θείο και εμφανίζεται φυσικά σε όλους τους ανθρώπους. Διασπάται στο σώμα μέσω δύο μεταβολικών οδών.

Οι χημικές αλλαγές που πρέπει να συμβούν για τη διάσπαση της ομοκυστεΐνης απαιτούν την παρουσία φολικού οξέος (που ονομάζεται επίσης φυλλικό οξύ) και των βιταμινών Β6 και Β12. Το επίπεδο της ομοκυστεΐνης στο αίμα επηρεάζεται από την παρουσία αυτών των ουσιών.

Η ομοκυστινουρία είναι μια σπάνια γενετική διαταραχή που εμφανίζεται σε περίπου ένα στα 200.000 άτομα. Αυτή η συγγενής μεταβολική διαταραχή προκαλεί την αποβολή μεγάλων ποσοτήτων ομοκυστεΐνης στα ούρα. Η ομοκυστινουρία σχετίζεται με νοητική καθυστέρηση και την ανάπτυξη καρδιακής νόσου πριν από την ηλικία των 30 ετών.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960, οι γιατροί τεκμηρίωσαν ότι τα άτομα με ομοκυστινουρία εμφάνιζαν στένωση των αρτηριών σε πολύ νεαρή ηλικία, μερικές φορές ακόμη και στην παιδική ηλικία. Παρόλο που η ομοκυστινουρία είναι σπάνια, το εύρημα αυτό έδωσε το έναυσμα για έρευνα σχετικά με το αν τα άτομα που δεν είχαν ομοκυστινουρία αλλά είχαν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα τους διέτρεχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρδιακή νόσο ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Παράγοντες κινδύνου και ομοκυστεΐνη

Πολλοί παράγοντες κινδύνου, όπως το οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νόσου, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης, ο διαβήτης, τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL ή “κακή” χοληστερόλη), τα χαμηλά επίπεδα χοληστερόλης λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας (HDL ή “καλή” χοληστερόλη) και η υψηλή αρτηριακή πίεση έχουν τεκμηριωθεί ότι αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής νόσου.

Με τόσους πολλούς άλλους παράγοντες κινδύνου, ήταν δύσκολο να προσδιοριστεί αν τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης αποτελούν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη αυτών των ασθενειών. Ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός ελεγχόμενων, καλά σχεδιασμένων και τεκμηριωμένων μελετών έχει δείξει ότι τα άτομα που έχουν υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν φραγμένα αιμοφόρα αγγεία, μια κατάσταση γνωστή ως αποφρακτική αρτηριακή νόσος ή διατρέχουν κίνδυνο να επιδεινώσουν την αθηροσκλήρωση (“σκλήρυνση των αρτηριών”).

Στη δεκαετία του 2000, μελέτες έδειξαν επίσης ότι τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης σχετίζονται με χειρότερη νοητική λειτουργία, οδηγώντας σε συνεχιζόμενες έρευνες για τον ρόλο της ομοκυστεΐνης στη νόσο Αλτσχάιμερ. Πρόσθετες μελέτες έχουν επίσης υποδείξει ότι τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης μπορούν να οδηγήσουν σε οστεοπόρωση και αυξημένο κίνδυνο σπασμένων οστών στους ηλικιωμένους.

Από το 2005, η ομοκυστεΐνη δοκιμαζόταν σε μισή ντουζίνα κλινικές δοκιμές για να προσδιοριστεί ο ρόλος της σε αυτές και σε διάφορες άλλες καταστάσεις. Πληροφορίες σχετικά με κλινικές δοκιμές στις οποίες εγγράφονται ασθενείς μπορείτε να βρείτε on-line στη διεύθυνση Clinictrials.

Αιτίες και συμπτώματα

Η ομοκυστεΐνη πιστεύεται ότι ερεθίζει την επένδυση των αιμοφόρων αγγείων προκαλώντας τους ουλές, σκλήρυνση και στένωση. Αυτό αυξάνει το έργο που πρέπει να κάνει η καρδιά, οδηγώντας σε καρδιακές παθήσεις.

Τα υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης προκαλούν επίσης αυξημένη πήξη του αίματος. Οι θρόμβοι αίματος μπορούν να μειώσουν ή να εμποδίσουν τη ροή του αίματος μέσω των αιμοφόρων αγγείων, με αποτέλεσμα εγκεφαλικά επεισόδια και καρδιακές προσβολές. Εάν και πώς η ομοκυστεΐνη παίζει άμεσα ρόλο στην οστεοπόρωση και τη νόσο Αλτσχάιμερ δεν ήταν σαφές μέχρι το 2005.

Το επίπεδο της ομοκυστεΐνης στο αίμα φυσικά ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τη διατροφή, τους κληρονομικούς παράγοντες και τη γενική υγεία. Εκτιμάται ότι το 5-10% του πληθυσμού έχει επίπεδα ομοκυστεΐνης που θεωρούνται υψηλά. Με εξαίρεση σπάνια άτομα που πάσχουν από συγγενή ομοκυστινουρία, τα άτομα με υψηλά επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα δεν έχουν εμφανή σημεία ή συμπτώματα.

Διάγνωση

Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία και το Αμερικανικό Κολλέγιο Καρδιολογίας δεν συνιστούν τον έλεγχο ρουτίνας των επιπέδων ομοκυστεΐνης.

Συνιστούν τον έλεγχο ως μέρος της αξιολόγησης του καρδιακού κινδύνου για άτομα που έχουν οικογενειακό ιστορικό στεφανιαίας νόσου αλλά δεν έχουν εμφανή συμπτώματα καρδιακής νόσου. Το επίπεδο της ομοκυστεΐνης στο αίμα μπορεί να μετρηθεί με μια απλή εξέταση αίματος που συχνά, αλλά όχι πάντα, γίνεται μετά από νηστεία. Επίπεδα ομοκυστεΐνης 12 mmol/L θεωρούνται φυσιολογικά και επίπεδα κάτω των 10 mmol/L θεωρούνται επιθυμητά.

Ομοκυστεΐνη και θεραπεία

Η μείωση των επιπέδων ομοκυστεΐνης στο αίμα συνδέεται με την αύξηση της πρόσληψης φυλλικού οξέος και των βιταμινών Β6 και Β12.

Ο πιο υγιεινός τρόπος αύξησης της πρόσληψης είναι η κατανάλωση περισσότερων τροφίμων που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αυτές τις ουσίες. Καλές πηγές φυλλικού οξέος, βιταμίνης Β6 και Β12 είναι:

  • τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά
  • τα εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού
  • οι φακές
  • τα ρεβίθια
  • τα σπαράγγια
  • το σπανάκι
  • τα περισσότερα φασόλια

Η καθημερινή λήψη μιας πολυβιταμίνης είναι επίσης ένας τρόπος για να αυξήσετε τα επίπεδα αυτών των ουσιών. Ωστόσο, δεν συνιστώνται μεγαδόσεις φολικού οξέος, βιταμίνης Β6 και Β12. Τα άτομα θα πρέπει να συζητούν τη δοσολογία με το γιατρό ή/και τον διαιτολόγο τους πριν ξεκινήσουν οποιαδήποτε συμπληρώματα.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν έχει αποδειχθεί άμεση σχέση μεταξύ της αυξημένης πρόσληψης φυλλικού οξέος, βιταμίνης Β6 και βιταμίνης Β12 και της μειωμένης συχνότητας εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής προσβολής. Ωστόσο, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the American Medical Association διαπίστωσε ότι οι γυναίκες των οποίων τα επίπεδα φυλλικού οξέος ήταν στο χαμηλότερο 25% είχαν 69% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από στεφανιαία προβλήματα από ό,τι οι γυναίκες των οποίων τα επίπεδα φυλλικού οξέος ήταν στο υψηλότερο 25%.

Τα άτομα με ομοκυστινουρία αντιμετωπίζονται με το φάρμακο βεταΐνη (Cystadane). Πρόκειται για μια σκόνη που διαλύεται σε νερό, χυμό ή γάλα και πίνεται συνήθως δύο φορές την ημέρα με τα γεύματα. Το φάρμακο αυτό δεν χρησιμοποιείται συνήθως απλώς για τη μείωση των υψηλών επιπέδων ομοκυστεΐνης ελλείψει συγγενούς νόσου.

Πρόγνωση

Τα άτομα που αυξάνουν το φυλλικό οξύ, τη βιταμίνη Β6 και τη Β12 στη διατροφή τους αναμένεται να δουν μείωση των επιπέδων ομοκυστεΐνης στο αίμα. Ως εκ τούτου, αναμένεται να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιακής νόσου και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ομοκυστεΐνη και πρόληψη

Ορισμένα φάρμακα είναι ύποπτα για την αύξηση των επιπέδων ομοκυστεΐνης στο αίμα. Τα άτομα που χρησιμοποιούν αυτά τα φάρμακα θα πρέπει να συζητήσουν με το γιατρό τους τη σκοπιμότητα αύξησης της πρόσληψης φυλλικού οξέος, βιταμίνης Β6 και βιταμίνης Β12. Τα φάρμακα αυτά περιλαμβάνουν:

  • φάρμακα που μειώνουν τα λιπίδια, όπως η φενοφιμπράτη (Tricor) και η μπεζαφιμπράτη (Bezalip)
  • μετφορμίνη (Glucophage), ένα φάρμακο για την τροποποίηση της αντίστασης στην ινσουλίνη
  • αντιεπιληπτικά φάρμακα όπως η φαινοβαρβιτάλη, η φαινυτοΐνη (Dilantin), η πριμιδόνη (Mysoline) και η καρβαμαζεπίνη (Tegretol)
  • λεβαντόπα (Sinemet) για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον
  • μεθοτρεξάτη (Rheumatrex, Trexall) για τη θεραπεία του καρκίνου, της ψωρίασης, της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου
  • θεραπεία με ανδρογόνα
  • οξείδιο του αζώτου (“αέριο γέλιου”), ένα ήπιο αναισθητικό

Στην πράξη για να διατηρήσετε σε χαμηλά επίπεδα την ομοκυστεΐνη του αίματος θα πρέπει να τηρήσετε τις παρακάτω οδηγίες.

Τρώτε λιγότερο λιπαρό κρέας, περισσότερο κρέας και φυτικές πρωτεΐνες

Τρώτε όχι περισσότερες από τέσσερις μερίδες άπαχου κρέατος την εβδομάδα.

Αν δεν έχετε αλλεργία ή δυσανεξία, μια μερίδα φαγητού με βάση τη σόγια, όπως τόφου, τέμπε ή λουκάνικα σόγιας, καθώς και φασόλια, όπως φασόλια νεφρών, χούμους από ρεβίθια ή ψητά φασόλια, τουλάχιστον πέντε φορές την εβδομάδα.

Μειώστε την ομοκυστεΐνη τρώγοντας πράσινα

Να καταναλώνετε τουλάχιστον πέντε μερίδες φρούτων ή λαχανικών την ημέρα. Αυτό σημαίνει να τρώτε δύο φρούτα κάθε μέρα και τρεις μερίδες λαχανικών.

Να διαφοροποιείτε τις επιλογές σας από μέρα σε μέρα. Βεβαιωθείτε ότι το μισό από αυτό που υπάρχει στο πιάτο σας για κάθε κύριο γεύμα είναι λαχανικά.

Πάρτε μια σκελίδα σκόρδο την ημέρα

Είτε τρώτε μια σκελίδα σκόρδο την ημέρα, είτε παίρνετε ένα συμπλήρωμα σκόρδου κάθε μέρα. Μπορείτε να πάρετε κάψουλες σκόρδου με λάδι ή συμπληρώματα σκόρδου σε σκόνη.

Περιορίστε το τσάι και τον καφέ

Μην πίνετε περισσότερο από ένα φλιτζάνι καφέ με καφεΐνη ή χωρίς καφεΐνη ή δύο φλιτζάνια τσάι, μέσα στην ημέρα. Αντ’ αυτού, επιλέξτε από τη μεγάλη ποικιλία των διαθέσιμων τσαγιών από βότανα και καφέδες από δημητριακά.

Ομοκυστεΐνη και αλκοόλ

Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ σε όχι περισσότερο από μισή πίντα μπύρας ή ένα ποτήρι κόκκινο κρασί, μέσα στην ημέρα. Ιδανικά, περιορίστε την κατανάλωσή σας σε δύο πίντες μπύρας ή τέσσερα ποτήρια κρασί την εβδομάδα.

Μειώστε το άγχος σας

Αν έχετε πολύ άγχος ή ακαλύπτετε τον εαυτό σας να αντιδρά αγχωτικά τις περισσότερες φορές, πάρτε την απόφαση να μειώσετε το φορτίο του άγχους σας, αλλάζοντας τόσο τις συνθήκες που σας προκαλούν άγχος όσο και τη στάση σας.

Απλές λύσεις υπάρχουν πολλές. Μπορείτε να κάνετε γιόγκα, διαλογισμό ή/και άσκηση ή να επισκεφθείτε έναν σύμβουλο, αν έχετε κάποια θέματα να επιλύσετε. Αυτά τα βήματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Σταματήστε το κάπνισμα

Αν καπνίζετε, πάρτε την απόφαση να το σταματήσετε και αναζητήστε βοήθεια για να το κάνετε. Απλώς δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο καπνίσματος όσον αφορά την ομοκυστεΐνη και την υγεία σας. Το κάπνισμα δεν είναι τίποτα λιγότερο από μια αργή αυτοκτονία. Όσο πιο γρήγορα το σταματήσετε τόσο περισσότερο θα ζήσετε.

Συμπληρώστε καθημερινά μια υψηλής ισχύος πολυβιταμίνη

Για να διατηρήσετε τα επίπεδα της ομοκυστεΐνης σας υπό έλεγχο, θα χρειαστείτε ένα που να δίνει τουλάχιστον 20mg Β6, 200mcg φυλλικού οξέος και 10mcg Β12.

Αυτό το σχέδιο διατροφής, τρόπου ζωής και συμπληρωμάτων έχει τη δυνατότητα να μειώσει στο μισό τη βαθμολογία της ομοκυστεΐνης σας μέσα σε λίγες εβδομάδες. Εάν είναι υψηλή, τότε μπορεί να χρειαστεί να συμπληρώσετε πρόσθετα θρεπτικά συστατικά.

Σύνοψη: Για να διατηρήσετε την ομοκυστεΐνη σε χαμηλά επίπεδα

  • Ελέγξτε το επίπεδο της ομοκυστεΐνης σας
  • Εάν είναι πάνω από 6, συμπληρώστε τα επίπεδα θρεπτικών ουσιών που μειώνουν την ομοκυστεΐνη
  • Επίσης, πάρτε μια υψηλής ισχύος πολυβιταμίνη που παρέχει τουλάχιστον 20mg Β6, 200mcg φυλλικού οξέος και 10mcg Β12
  • Κάντε επαναληπτικές εξετάσεις κάθε τρεις μήνες μέχρι η ομοκυστεΐνη σας να είναι κάτω από 6

Ο  Επαγγελματίας Υγείας που συνεργάζεστε (Γιατρός και Διαιτολόγος) θα σας καθοδηγήσουν και ενημερώσουν κατάλληλα, βοηθώντας σας να διατηρήσετε σε χαμηλό επίπεδο την ομοκυστεΐνη στο αίμα.

Facebook
Twitter
LinkedIn
Reddit
Telegram

Περισσότερα άρθρα

αλκοόλ και εφηβεία

Αλκοόλ και εφηβεία 

Ο όρος αλκοόλ και εφηβεία προκαλεί όλο και μεταλύτερη ανησυχία τα τελευταία χρόνια μιας και η κατανάλωση οινοπνεύματος από νεαρά άτομα αυξάνεται

Scroll to Top