Ο υποσιτισμός ή δυσθρεψία είναι μια κατάσταση που συμβαίνει όταν δεν λαμβάνετε τη σωστή ποσότητα θρεπτικών συστατικών από τη διατροφή σας. Αποτελεί μεγάλο ζήτημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο . Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που υποσιτίζονται ή κινδυνεύουν από υποσιτισμό. Η πλειονότητα από αυτούς ζει στα σπίτια τους.
Ο υποσιτισμός (ή δυσθρεψία) μπορεί:
Να αυξήσει τον κίνδυνο ασθενειών και λοιμώξεων, να επιβραδύνει την επούλωση πληγών, να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων, να οδηγήσει σε κακή διάθεση, να μειώσει τα επίπεδα ενέργειας και μυϊκής δύναμης και συνεπώς, της κινητικότητας, να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής, να μειώσει την ανεξαρτησία και την ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων
Οι πληροφορίες που ακολουθούν θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε τα σημάδια του υποσιτισμού (δυσθρεψίας) και πώς μπορείτε είτε να τον αποτρέψετε από το να συμβεί είτε να τον διαχειριστείτε ως ένα βαθμό
Ο υποσιτισμός (ή δυσθρεψία) μπορεί να επηρεάσει κάθε άτομο που δεν τρέφεται ισορροπημένα. Είναι πιο συχνός στους ηλικιωμένους και όσους ζουν μόνοι τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι δεν μπορούν να βγαίνουν πολύ έξω ή ότι έχουν κακή σωματική ή ψυχική υγεία. Μπορεί να συμβεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που μερικές φορές δυσκολεύει την ανίχνευσή του. Συνήθη σημάδια υποσιτισμού είναι: απρογραμμάτιστη απώλεια βάρους – η οποία μπορεί να προκαλέσει χαλάρωση των ρούχων, των οδοντοστοιχιών, των ζωνών ή των κοσμημάτων, απώλεια όρεξης, έλλειψη ενδιαφέροντος για το φαγητό ή/και τα ποτά, απώλεια μυϊκής δύναμης, κούραση, μεταβολή της διάθεσης
Μια ισορροπημένη διατροφή είναι απαραίτητη για την υγεία και την ευεξία. Αυτή πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειαζόμαστε να τρώμε, συμπεριλαμβανομένων των πρωτεϊνών, της ενέργειας (θερμίδες) και των βιταμινών και μετάλλων.
Εάν ακολουθείτε τα σημεία που αναφέρονται εδώ, είναι πιθανό να έχετε μια ισορροπημένη διατροφή:
Τρώτε τρεις μερίδες τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες κάθε μέρα.
Επιδιώξτε δύο έως τρεις μερίδες γάλα ή τρόφιμα που παρασκευάζονται από γάλα κάθε μέρα. Για παράδειγμα, τυρί, γάλα και γιαούρτι ή εναλλακτικές λύσεις χωρίς γάλα, όπως το γάλα σόγιας.
Τρώτε μια μερίδα αμυλούχων τροφίμων σε κάθε γεύμα (π.χ. ψωμί, δημητριακά, πατάτες, γλυκοπατάτες, πλατάνια, ζυμαρικά, chapatti ή ρύζι)
Να τρώτε καθημερινά κάποια φρούτα και λαχανικά
Αν σας αρέσει το ψάρι, καταναλώνετε δύο μερίδες την εβδομάδα λιπαρά ψάρια, όπως σκουμπρί, σολομό, ρέγγα, πέστροφα, σαρδέλες.
Επιλέξτε ροφήματα που σας αρέσουν. Προσπαθήστε να πίνετε τουλάχιστον 1600ml υγρών την ημέρα αν είστε γυναίκα και 2000ml αν είστε άνδρας.
Πως όμως αντιμετωπίζεται ο υποσιτισμός;
Όταν κάποιος έχει κακή όρεξη και υποσιτίζεται, τα πυκνά σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα και ροφήματα μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της θρεπτικής πρόσληψης χωρίς να γίνονται οι μερίδες πολύ μεγάλες για να τις διαχειριστείτε. Τα πυκνά σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα και ποτά περιέχουν ένα ευρύ φάσμα θρεπτικών συστατικών. Όπως ενέργεια, πρωτεΐνες, βιταμίνες και μέταλλα και μπορεί επίσης να περιέχουν φυτικές ίνες. Ο ευκολότερος τρόπος για να καταλάβετε αν ένα τρόφιμο ή υγρό είναι “πυκνό σε θρεπτικά συστατικά” είναι να σκεφτείτε αν είναι κάτι που έχει σχεδιαστεί από τη φύση για να υποστηρίζει μια νέα ζωή (π.χ. αυγό, γάλα ή ολόκληρα όσπρια ή ξηροί καρποί).
Προσπαθήστε να αυξήσετε την πρόσληψή σας κατά περίπου 500 επιπλέον θερμίδες ανά ημέρα χρησιμοποιώντας τρόφιμα υψηλής θρεπτικής πυκνότητας.
Χρησιμοποιήστε τις παρακάτω ιδέες για να καθοδηγήσετε τις επιλογές σας:
Τρώτε “λίγο και συχνά”. Καλές ιδέες για πυκνά σε θρεπτικά συστατικά σνακ μεταξύ των γευμάτων περιλαμβάνουν: κράκερ και τυρί, κρέμα με βάση το γάλα, φαλάφελ ή μπιφτέκια οσπρίων, γιαούρτι, βραστό αυγό, ρυζάλευρο
Προσθέστε επιπλέον θρεπτική αξία στα τρόφιμα και τα υγρά χρησιμοποιώντας συστατικά με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά. Μπορείτε να προσθέσετε τριμμένο τυρί σε πατάτες , πουρέ πατάτας και λαχανικών, αυγό ή/ και γάλα σε κρέμες ή πουρέ πατάτας και λαχανικών ακόμα και σε σούπες, γιαούρτι σε βραστά λαχανικά ή να φτιάξετε κουάκερ, αλεσμένους ξηρούς καρπούς π.χ. φιστίκια ή αμύγδαλα , Βούτυρο ξηρών καρπών π.χ. φυστικοβούτυρο σε βραστά λαχανικά, πουρέ πατάτας και λαχανικών ή ακόμη και σκόνη πρωτεΐνης μπιζελιού και σκόνη πρωτεΐνης σόγιας σε σούπες λαχανικών, βραστά, μαγειρευτά φαγητά, και κουάκερ. Επιλέξτε ροφήματα που περιέχουν κάποια θρεπτική αξία. Όπως τα γαλακτοκομικά ροφήματα (ροφήματα με βύνη, ζεστή σοκολάτα, λάσσι, φυστικοβούτυρο, γαλακτοκομικός καφές, smoothies και milkshakes). Προσπαθήστε να μην πίνετε ροφήματα λίγο πριν από τα γεύματα. Έτσι θα αποφύγετε το αίσθημα ότι είστε πολύ χορτάτοι για να φάτε.
Τι να αποφύγετε:
Αποφύγετε τις χαμηλής ενεργειακής αξίας εκδοχές τροφίμων και ποτών. Για παράδειγμα, αποβουτυρωμένο ή ημιαποβουτυρωμένο γάλα, γιαούρτι με πολύ χαμηλά λιπαρά ή χωρίς λιπαρά. Επιλέξτε γεύματα που σας αρέσουν, είναι εύκολα στην προετοιμασία και την κατανάλωση και είναι πυκνά σε θρεπτικά συστατικά. Τρόφιμα όπως τα ψάρια σε κονσέρβα ή τα φασόλια αποθηκεύονται και προετοιμάζονται εύκολα. Εάν ετοιμάζετε φαγητό για άλλους, να θυμάστε ότι καθώς μεγαλώνουμε, οι γευστικοί μας κάλυκες μπορεί να αλλάξουν. Οι ηλικιωμένοι ενήλικες μπορεί να προτιμούν πιο έντονες ή γλυκές γεύσεις από ό,τι συνήθιζαν. Μπορεί να διαπιστώσετε ότι τα επίπεδα ενέργειάς σας αλλάζουν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και ότι ορισμένες ημέρες αισθάνεστε καλύτερα από άλλες.
Εάν παρατηρήσετε δυσκολία στην κατάποση, πνιγμό ή βήχα όταν τρώτε ή πίνετε επαναφορά της τροφής προς τα πάνω, μερικές φορές από τη μύτη σας, αίσθημα ότι η τροφή έχει κολλήσει στο λαιμό ή στο στήθος σας, αλλαγή στον ήχο της φωνής σας κατά τη διάρκεια/λίγο μετά το φαγητό, π.χ. η φωνή σας ακούγεται “υγρή” θα πρέπει να ζητήσετε συμβουλές από έναν επαγγελματία υγείας ο οποίος μπορεί να σας παραπέμψει σε λογοθεραπευτή ή σε άλλον επαγγελματία που ειδικεύεται στις δυσκολίες κατάποσης. Ενώ ένας Επαγγελματίας Διαιτολόγος είναι απόλυτα ικανός επαγγελματίας υγείας που μπορεί να αξιολογήσει με ακρίβεια την θρεπτική σας κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση να σας δώσει εξατομικευμένες διατροφικές πληροφορίες για την διάγνωση, πρόληψη και αντιμετώπιση της δυσθρεψίας.
