Τι να τρώνε τα παιδιά με ΔΕΠΥ

H Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ ή ADHD διεθνώς) αποτελεί μια από τις συχνότερες διαταραχές που εμφανίζονται σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Η ΔΕΠΥ επηρεάζει την ικανότητα του παιδιού να ρυθμίζει το επίπεδο της κινητικότητάς του (Υπερκινητικότητα), να ελέγχει τη συμπεριφορά του (Παρορμητικότητα), να οργανώνει και να συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες δραστηριότητες, χωρίς να διασπάται από άσχετα ερεθίσματα (Διάσπαση Προσοχής- Ελλειμματική Προσοχή- Απροσεξία). Η βασική αυτή τριάδα συμπτωμάτων παρουσιάζεται με αταίριαστη, για την ηλικία του παιδιού, ένταση. Τα συμπτώματα παρεμβαίνουν στην καθημερινή λειτουργικότητα. Επηρεάζουν τη σχολική του επίδοση, τη συμβίωση με τους γονείς και τα αδέλφια και τη σχέση του με τους συνομηλίκους του. 

Σύμφωνα με τα Διεθνή Συστήματα Ταξινόμησης των Παιδικών Διαταραχών, η ΔΕΠΥ διακρίνεται σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με το ποια συμπτώματα κυριαρχούν στη συμπεριφορά του παιδιού. Έτσι ένα παιδί με ΔΕΠΥ μπορεί να παρουσιάζει:

• Υπερκινητικότητα και Παρορμητικότητα 
• Διάσπαση Προσοχής- Απροσεξία 
• Συνδυασμό Υπερκινητικότητας, Παρορμητικότητας και Διάσπασης Προσοχής

Διαγνωση ΔΕΠΥ

H διάγνωση της ΔΕΠΥ είναι μια διαδικασία με πολλά βήματα. Ένα βήμα της διαδικασίας περιλαμβάνει μια ιατρική εξέταση. Συμπεριλαμβάνονται των τεστ ακοής και όρασης, για να αποκλειστούν άλλα προβλήματα με παρόμοια συμπτώματα όπως η ΔΕΠΥ. Η διάγνωση της ΔΕΠΥ συνήθως περιλαμβάνει μια λίστα ελέγχου για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ. Επίσης, περιλαμβάνει τη λήψη ιστορικού του παιδιού από τους γονείς, τους δασκάλους και μερικές φορές το παιδί.

Αιτίες ΔΕΠΥ

Εκτός από την κληρονομικότητα οι επιστήμονες μελετούν άλλες πιθανές αιτίες και παράγοντες κινδύνου, όπως:

1. Εγκεφαλική βλάβη.
2. Έκθεση σε περιβαλλοντικούς κινδύνους (π.χ. μόλυβδος) κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή σε νεαρή ηλικία.
3. Χρήση αλκοόλ και καπνού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
4. Πρόωρος τοκετός.
5. Χαμηλό βάρος γέννησης παιδιού.

Η έρευνα δεν υποστηρίζει τις ευρέως διαδεδομένες απόψεις ότι η ΔΕΠΥ προκαλείται από την υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης, την υπερβολική παρακολούθηση τηλεόρασης, την ανατροφή των παιδιών ή κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η φτώχεια ή  οικογενειακές δυσκολίες. 

Διαχείριση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ

Η υγεία είναι σημαντική για τα παιδιά με ΔΕΠΥ όπως και για όλα τα παιδιά. Εκτός από τη συμπεριφορική θεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή, ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να διευκολύνει το παιδί να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ. 

Η υιοθέτηση των παρακάτω συνηθειών είναι ιδιαίτερα βοηθητική:

• Ανάπτυξη υγιεινών διατροφικών συνηθειών όπως η κατανάλωση άφθονων φρούτων, λαχανικών καιδημητριακών ολικής αλέσεως και η επιλογή πηγών άπαχης πρωτεΐνης
• Συμμετοχή σε καθημερινή φυσική δραστηριότητα με βάση την ηλικία
• Περιορισμός του ημερήσιου χρόνου σε οθόνες όπως τηλεοράσεις, υπολογιστές, κινητά και άλλαηλεκτρονικά
• Ποιοτικός βραδινός ύπνος

Διατροφή και ΔΕΠΥ

Η διατροφή φαίνεται πως έχει άμεση σχέση με ορισμένα συμπτώματα ΔΕΠΥ στα παιδιά. Έρευνες  έχουν δείξει ότι μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βελτιώσει την εκδήλωση συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ στα παιδιά.

Κάλυψη αναγκών 

Πρόσφατες μελέτες συνδέουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ σε παιδιά με χαμηλά επίπεδα θρεπτικών συστατικών. Τέτοια όπως ο σίδηρος, το μαγνήσιο και η βιταμίνη D.  Η κατανάλωση ωμέγα-3 έχει συσχετιστεί άμεσα με τη βελτίωση τωνσυμπτωμάτων της ΔΕΠΥ. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία του εγκεφάλου σε όλουςτους ανθρώπους, αλλά τα άτομα με ΔΕΠΥ, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, έχουν εμφανώς χαμηλότερα επίπεδαστο σύστημά τους. Επίσης η πρωτεΐνη είναι η κορυφαία επιλογή των ειδικών για παιδιά με ΔΕΠΥ. Η κατανάλωσηπρωτεΐνης επιτρέπει στο σώμα των παιδιών να παράγει τους απαραίτητους νευροδιαβιβαστές που χρειάζονται γιαεστίαση, προσοχή και ηρεμία. Αυτά τα θρεπτικά συστατικά είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική ευεξία. Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να βοηθήσει το παιδί να λαμβάνει όλες τις βιταμίνες και τα μέταλλα που χρειάζεται. 

Αποκλεισμός τροφών 

Μια δίαιτα αποκλεισμού τροφών χρησιμοποιείται συχνά για να διαπιστωθεί αν ένα παιδί έχει τροφικές ευαισθησίες ή αλλεργίες. Περιλαμβάνει τον αποκλεισμό ύποπτων τροφών για σύντομο χρονικό διάστημα και την επανεισαγωγή τους μετά  ένα προς ένα. Η ιδέα είναι ότι εάν ένα συγκεκριμένο τρόφιμο προκαλεί πρόβλημα, θα μάθουμε ποιο είναι αυτό τοφαγητό όταν το επαναφέρουμε στη διατροφή του παιδιού. Αυτή είναι μια βιώσιμη προσέγγιση που πρέπει ναακολουθήσουμε σε συνεργασία με το διαιτολόγο και τον παιδίατρο εάν πιστεύουμε ότι ορισμένα τρόφιμα μπορεί νασυμβάλλουν στα συμπτώματα ΔΕΠΥ ή σε αλλεργίες του παιδιού.

Η δίαιτα αποκλεισμού τροφών εμπεριέχει 3 φάσεις. Αρχικά, η πρώτη φάση αφορά την παρατήρηση δηλαδή παρατηρούμε και καταγράφουμε τις τροφές μετά την κατανάλωση των οποίων το παιδί εμφανίζει συμπτώματα όπως υπερένταση, φαγούρα, φούσκωμα στην κοιλιά, διάρροια.

Η δεύτερη φάση αφορά την αφαίρεση από τη διατροφή των παιδιών όλων εκείνων των τροφών που προκαλούν συμπτώματα για 2-3 εβδομάδες. Παράλληλα παρατηρούμε εάν τα συμπτώματα υποχωρούν. 

Η τρίτη φάση αφορά την επαναεισαγωγή των τροφών που έχουμε αποκλείσει στη δίαιτα του παιδιού. Είναι πολύ σημαντικό τα τρόφιμα δίνονται στο παιδί μεμονωμένα ανά 2-3 μέρες. Σε περίπτωση που κατά την επανεισαγωγη ενός τροφίμου δεν εμφανίζονται συμπτώματα τότε είναι ασφαλές προς κατανάλωση από το παιδί. Σε περίπτωση όμως που το παιδί εμφανίσει συμπτώματα κατά την επανεισαγωγή τότε το τρόφιμο αυτό θα πρέπει να αποκλειστεί από τη διατροφή του παιδιού

Ο παρακάτω πινακας θα φανεί χρήσιμος σε μια δίαιτα αποκλεισμού τροφών 

Συμπληρώματα Διατροφής

Όταν οι διατροφικές ελλείψεις στο παιδί είναι μεγάλες η χρήση συμπληρωμάτων σε συνδυασμό με την κατάλληλη διατροφή μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμη.  Προτού δώσουμε στο παιδί οποιοδήποτε συμπλήρωμα επιβάλλεται να συμβουλευτούμε πρώτα τον διαιτολόγο και τον παιδίατρο ώστε να μας κατευθύνουν σχετικά.

Από την Διαιτολόγο- Διατροφολόγο, Σοφία Μπάμπου