Σπλαχνικό λίπος ονομάζεται το συσσωρευμένο λίπος που βρίσκεται στην κοιλιακή χώρα μεταξύ των οργάνων.
Είναι διαφορετικό από το υποδόριο λίπος το οποίο είναι μία στιβάδα κάτω από το δέρμα μας και μπορούμε να το αγγίξουμε, σε αντίθεση με το σπλαχνικό που δεν διακρίνεται ούτε με γυμνό μάτι. Το σπλαχνικό λίπος αποτελεί το 10% του συνολικού λίπους του σώματος. Το γεγονός αυτό το καθιστά την πιο επιβλαβή μορφή λίπους και σχετίζεται με την εμφάνιση πολλών παθήσεων.
Πώς υπολογίζεται το σπλαχνικό λίπος
Με μεζούρα
Ο πιο εύκολος τρόπος μέτρησης του σπλαχνικού λίπους που μπορεί να εφαρμοστεί από τον καθένα, είναι με μία μεζούρα.
Για μία προσεγγιστική εκτίμηση, τοποθετούμε τη μεζούρα κατά μήκος της περιμέτρου της μέσης μας. Ξεκινάμε 2 εκατοστά πάνω από την περιοχή του αφαλού. Στη συνέχεια, εφόσον έχει προσαρμοστεί πάνω στο σώμα μας έτσι ώστε να μη μας πιέζει, σιγουρευόμαστε ότι είναι ευθυγραμμισμένη για ένα πιο ακριβές αποτέλεσμα. Εκπνέουμε και παρατηρούμε το νούμερο που αναγράφεται πάνω στη μεζούρα.
Εάν η τιμή κυμαίνεται κάτω από 94 εκατοστά για τους άνδρες και κάτω από 80 εκατοστά για τις γυναίκες, βρισκόμαστε μέσα στα φυσιολογικά όρια. Όμως, αν η τιμή υπερβαίνει τα 102 και 88 εκατοστά για άνδρες και γυναίκες αντίστοιχα, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος ανάπτυξης χρόνιων νοσημάτων.
Με λιπομετρητή
Μία λεπτομερής μέτρηση του σπλαχνικού λίπους μπορεί να επιτευχθεί με τη βοήθεια σύγχρονων μηχανημάτων, των λιπομετρητών.
Κατά την λιπομέτρηση, γίνεται η ανάλυση της σύστασης του σώματος με μία τελείως ανώδυνη μέθοδο. Αφού έχουμε ανέβει στο μηχάνημα με γυμνά πέλματα, ένα χαμηλής έντασης ρεύμα περνά από όλο το σώμα. Έτσι, με την αγωγιμότητα που δημιουργείται πραγματοποιείται η μέτρηση λίγων μόλις δευτερολέπτων. Η συγκεκριμένη μέθοδος μας οδηγεί σε μία πλήρη εικόνα της σύστασης του σώματός μας. Για να την κάνουμε, αφαιρούμε και οτιδήποτε μεταλλικό φοράμε.
Εάν οι ενδείξεις είναι από 1-12,5 τότε αναφερόμαστε για μία φυσιολογική κλίμακα του σπλαχνικού λίπους. Όταν πλησιάζουν το 13,5-15, υπάρχουν κάποια περιθώρια βελτίωσης που θα μας οδηγήσουν μέσα στα φυσιολογικά πλαίσια. Αντιθέτως, όταν ξεπεράσουν το 15, αγγίζοντας τα όρια της τιμής 20 τότε ο ανθρώπινος οργανισμός αρχίζει να επιβαρύνεται. Υπάρχει συνεπώς η ανάγκη για την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών στην καθημερινότητά.
Βέβαια, ο κάθε λιπομετρητής έχει τα δικά του δεδομένα οπότε είναι καλό να τα συμβουλευόμαστε με βάση αυτόν.
Με μαγνητική τομογραφία
Ο πιο ακριβής τρόπος για τον υπολογισμό είναι με τη χρήση ακτίνων Χ στην εξέταση της οστικής μάζας που λειτουργεί προληπτικά κατά της οστεοπόρωσης.
Όπως μπορεί να γίνει αντιληπτό, το κόστος αυτής της εξέτασης είναι μεγάλο. Επισης, η έκθεση του οργανισμού ακόμη και σε αυτή τη μικρή ποσότητα ακτινοβολίας, δεν την καθιστά καθημερινή επιλογή.
Γιατί αυξάνεται το σπλαχνικό λίπος
Η αυξημένη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους οφείλεται σε έναν γενικότερο ανθυγιεινό τρόπο ζωής.
Αυτός συμπεριλαμβάνει το άγχος, την ανεπάρκεια ποιοτικού ύπνου, το κάπνισμα, την έλλειψη σωματικής άσκησης, το αλκοόλ, το φύλο, την ηλικία κλπ. Επίσης, συνήθως υπάρχει εφαρμογή ενός υπερθερμιδικού διατροφικού μοντέλου πλούσιου σε κορεσμένα λίπη και πρόσθετα σάκχαρα.
Σπλαχνικό λίπος και φύλο
Το φύλο του ανθρώπου συνδέεται άμεσα με τον τύπο σώματός του. Ορισμένες μελέτες έχουν αποδείξει πως στον ανδρικό πληθυσμό υπερισχύει ο σωματότυπος “μήλο”, ενώ στις γυναίκες αντιστοιχεί ο σωματότυπος “αχλάδι”.
Συγκεκριμένα, ο τύπος σώματος μήλο αφορά την αυξημένη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους, σε αντίθεση με του αχλαδιού που χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση του λίπους στην περιοχή της περιφέρειας. Για τον λόγο αυτό, ο σωματότυπος των ανδρών είναι ο πιο επικίνδυνος για την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων. Δηλαδή για καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Συνέπειες υπερβολικού σπλαχνικού λίπους
Τα υψηλά επίπεδα σπλαχνικού λίπους έχουν ως επακόλουθο να διαταράσσουν την ομαλή λειτουργία του μεταβολισμού.
Το γεγονός αυτό οφείλεται στην μειωμένη έκκριση της αδιπονεκτίνης, μίας ουσίας με αντιφλεγμονώδη δράση. Επίσης, στην αυξημένη παραγωγή των λιποκυτταροκινών που ασκούν ιδιαίτερη επίδραση στα συστήματα και τις ορμόνες του οργανισμού. Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση αναρίθμητων προβλημάτων υγείας.
Παραδείγματα αποτελούν η αυξημένη αρτηριακή πίεση, η άνοια, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, το εγκεφαλικό, ο διαβήτης, ο καρκίνος, το άσθμα, οι φλεγμονές στο έντερο, το ήπαρ και τη χοληδόχο κύστη, η υπογονιμότητα, ο πόνος στη μέση, η οστεοαρθρίτιδα και η ουρική αρθρίτιδα.
Πώς μειώνεται το σπλαχνικό λίπος
Μετά την απαρίθμηση των επιπτώσεων που μπορεί να προκληθούν από το αυξημένο σπλαχνικό λίπος, κρίνεται επιτακτική η προσπάθεια για τη διατήρησή του μέσα στα φυσιολογικά όρια.
Στην προσπάθεια αυτή συμβάλλει σημαντικά η επίτευξη του αρνητικού ενεργειακού ισοζυγίου. Δηλαδή οι θερμίδες που προσλαμβάνουμε θα πρέπει να είναι λιγότερες από εκείνες που καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επιπρόσθετα, να προέρχονται από ένα ισορροπημένο και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά πλάνο διατροφής.
Μείωση σακχάρων
Αρχικά, ο περιορισμός των πρόσθετων σακχάρων που συναντώνται στα επεξεργασμένα τρόφιμα, αποτελεί μία δύσκολη και καθημερινή πρόκληση.
Στις διατροφικές ετικέτες των προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ, αναγράφονται πολλά συστατικά που δεν είναι γνωστά στον καταναλωτή. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται και οι διάφορες μορφές της κοινής ζάχαρης. Για παράδειγμα φρουκτόζη, γλυκόζη, μαλτόζη, δεξτρόζη, σιρόπι βύνης και η ιμβερτοποιημένη ζάχαρη.
Έτσι, υπάρχουν κρυμμένα συστατικά που μπορεί να εμποδίσουν την μείωση του λίπους. Τρόφιμα που πρέπει να αποφεύγονται είναι οι συσκευασμένοι χυμοί φρούτων, τα γλυκά, τα επεξεργασμένα δημητριακά πρωινού και τα επιδόρπια γιαουρτιού. Για αυτό λοιπόν, θα πρέπει να ελέγχουμε τις ετικέτες των προϊόντων.
Σε κάθε περίπτωση σε 100 γραμμάρια τροφίμου η συνολική ποσότητα σακχάρων δεν πρέπει να ξεπερνά τα 23 γραμμάρια.
Μείωση λιπαρών
Ένας ακόμη παράγοντας που βοηθάει στην μείωση του σπλαχνικού λίπους, είναι η αποφυγή των υδρογονωμένων (trans) λιπαρών.
Ανήκουν στη κατηγορία των ακόρεστων λιπαρών οξέων που συναντώνται κυρίως στα επεξεργασμένα τρόφιμα, με σκοπό να διατηρούνται αναλλοίωτα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όμως, η υψηλή κατανάλωσή τους συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη προβλημάτων υγείας.
Σχετίζονται με την εμφάνιση της φλεγμονής που αποτελεί αιτία χρόνιων παθογόνων νοσημάτων, όπως ο καρκίνος και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 καθώς επιδεινώνει τη δράση της ινσουλίνης. Επίσης, τα trans λιπαρά αυξάνουν την LDL “κακή” χοληστερόλη ενώ παράλληλα περιορίζουν τα βέλτιστα επίπεδα της HDL “καλής” χοληστερόλης.
Όλα αυτά μπορούν να αποφευχθούν, αλλάζοντας κάποιες από τις διατροφικές συνήθειες. Συγκεκριμένα, η ποσότητα των λιπαρών αυτών θα πρέπει να μη ξεπερνά τα 2 γραμμάρια ημερησίως. Αυτό επιτυγχάνεται με την προσεκτική ανάγνωση των διατροφικών ετικετών, ιδίως σε τρόφιμα γλυκών, αρτοπαρασκευασμάτων αλλά και κονσερβοποιημένων, προτηγανισμένων και κατεψυγμένων τροφίμων.
Καλό θα ήταν τα γεύματα να παρασκευάζονται στο σπίτι και να περιοριστούν τα επεξεργασμένα τρόφιμα εμπορίου.
Μείωση αλκοόλ
Για να μειωθεί το σπλαχνικό λίπος δεν αρκεί μόνο η βελτίωση της διατροφικής, αλλά και η μείωση του αλκοόλ.
Είναι παράγοντας πρόσληψης κενών θερμίδων, χωρίς καμία θρεπτική αξία. Αυτό έχει σαν συνέπεια τη διοχέτευσή τους με τη μορφή λίπους στις λιποαποθήκες του οργανισμού. Για αυτό άλλωστε, τα άτομα που καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα αλκοόλ συνηθίζεται να έχουν και μεγαλύτερη περίμετρο μέσης. 1 γραμμάριο αλκοόλ μας επιβαρύνει με 7 θερμίδες, κάτι που το καθριστά εξαιρετικά θερμιδογόνο.
Εκτός από το ότι είναι μία αυτούσια θερμιδογόνος πηγή, μπορεί να αυξήσει και τη συνολική θερμιδική πρόσληψη. Ενισχύει την επιθυμία για φαγητό καθώς διαταράσσει ιδιαίτερα τα επίπεδα σακχάρου του σώματος. Όπως είναι σύνηθες, το ποτό συνοδεύεται από πατατάκια και ξηρούς καρπούς.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, την αυθόρμητη και ασυναίσθητη κατανάλωσή τους για την ολοκλήρωση της απόλαυσης. Έτσι, λαμβάνονται τόσο οι θερμίδες του αλκοόλ όσο και αυτές του αλατιού.
Για αυτό θα ήταν καλό να προτιμώνται πιο υγιεινές επιλογές σε συνδυασμό με το ποτό. Το φαγητό μειώνει τους ρυθμούς απορρόφησης του ποτού από το λεπτό έντερο, πίνοντας το πιο συνειδητά σε ποσότητα. Παράλληλα, το νερό βοηθάει στην ενυδάτωση του σώματος αφού το αλκοόλ έχει την ιδιότητα να το αφυδατώνει.
Βέβαια, δεν σημαίνει πως απαγορεύεται τελείως το αλκοόλ στη διαδικασία μείωσης του σπλαχνικού λίπους. Ένα μικρό ποτηράκι κόκκινου κρασιού ή ποτών που περιέχουν φυσικούς χυμούς έναντι ζάχαρης ή γλυκαντικών, είναι επιτρεπτά στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής.
Πρωτείνες και σπλαχνικό λίπος
Η αυξημένη πρωτεϊνική πρόσληψη φαίνεται να επιδρά θετικά στη διαδικασία εξάλειψης του λίπους από τη περιοχή της κοιλιάς.Παρεμβαίνει τόσο στην ορμόνη που ρυθμίζει την πείνα, τη γκρελίνη, μέσω της μείωσης των επιπέδων της, όσο και στην αύξηση της χολοκυστοκινίνης που συνδέεται με το αίσθημα του κορεσμού.
Με την ένταξη λοιπόν, πρωτεϊνικών τροφών όπως το ψάρι, τα αυγά, το κοτόπουλο, οι ξηροί καρποί, τα όσπρια και τα γαλακτοκομικά, είναι δυνατή η ρύθμιση των δεικτών της πείνας και του κορεσμού, ώστε να επιτευχθεί ο επιθυμητός στόχος.
Ο ρόλος των φυτικών ινών
Αντιστοίχως, οι φυτικές ίνες παρουσιάζουν τον ίδιο μηχανισμό με τις πρωτεΐνες, μέσω των τροφών που είναι πλούσιες σε διαλυτές ίνες σαν τα μαύρα φασόλια, τα λαχανάκια Βρυξελλών, το πλιγούρι, το μπρόκολο και οι γλυκοπατάτες.
Συνοψίζοντας
Το σπλαχνικό λίπος είναι ένας πολύ σημαντικός δείκτης, που πρέπει να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα για τη γενικότερη ευεξία και υγεία του ανθρώπου. Αυτό γίνεται εφικτό μέσω τροποποιήσεων τόσο στη διατροφή όσο και σε καθημερινές συνήθειες.
Η προσαρμογή ορισμένων διατροφικών συνηθειών στα πλαίσια μιας υγιεινής διατροφής από έναν εξειδικευμένο Διαιτολόγο-Διατροφολόγο θα βοηθήσει στην βελτίωση και μείωση του σπλαχνικού λίπους. Σε συνδυασμό με μία ευρύτερη αλλαγή των πράξεων μέσα στη μέρα όπως ο περισσότερος και ποιοτικότερος ύπνος, το λιγότερο άγχος, η συχνότερη σωματική άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος, μπορεί όχι μόνο να μειώσει το σπλαχνικό λίπος και να το επαναφέρει σε φυσιολογικά επίπεδα.
