Η Βιταμίνη Κ ανακαλύφθηκε το 1929 και χαρακτηρίστηκε ως ένα θρεπτικό συστατικό απαραίτητο για τη ζωή και την υγεία.
Συμμετέχει σε πολλές σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού και η πιο σημαντική από αυτές είναι η λειτουργία της στην πήξη του αίματος. Η Βιταμίνη Κ είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη. Απαραίτητη προϋπόθεση, δηλαδή, για την απορρόφηση της είναι η παρουσία λίπους και υπάρχει σε μεγάλη ποικιλία τροφίμων στη φυσική της μορφή.
Βιταμίνη Κ1 και Κ2
Στην πραγματικότητα, η Βιταμίνη Κ χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια οικογένεια ενώσεων με παρόμοια χημική δομή και δράση. Αυτές είναι η φυλλοκινόνη (Βιταμίνη Κ1) και οι μετακινόνες (Βιταμίνη Κ2).
Η Βιταμίνη Κ1 βρίσκεται κυρίως σε φυτικές τροφές όπως πράσινα τα φυλλώδη λαχανικά. Αποτελεί την κύρια διαιτητική πηγή της βιταμίνης και συμμετέχει στη διαδικασία της φωτοσύνθεσης.
Η Βιταμίνη Κ2 είναι κυρίως μικροβιακής προέλευσης. Συντίθεται δηλαδή από εντερικά βακτήρια και απορροφάται σε μικρό βαθμό από το παχύ έντερο. Μπορεί να βρεθεί σε μικρές ποσότητες σε ζωικά τρόφιμα ή τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση.
Η Βιταμίνη Κ, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες λιποδιαλυτές βιταμίνες (Α, D, E), μεταβολίζεται πολύ γρήγορα. Στη συνέχεια αποβάλλεται και για αυτό κυκλοφορεί σε μικρές ποσότητες στο αίμα. Αυτό σημαίνει ότι όταν προσλαμβάνουμε τη Βιταμίνη Κ1, μόνο το 30% με 40% διατηρείται στο σώμα μας. Το υπόλοιπο αποβάλλεται μέσω των ούρων και των κοπράνων.
Λειτουργίες της Βιταμίνης Κ
Πήξη του αίματος
Η βιταμίνη Κ συμβάλλει στη φυσιολογική πήξη του αίματος, βοηθά στη διακοπή της αιμορραγίας, μειώνει τη δημιουργία μελανιών καθώς και την ταχύτερη επούλωση πληγών.
Καρδιαγγειακή υγεία
Η εναπόθεση ασβεστίου στις αρτηρίες γύρω από την καρδιά είναι μία από τις κυριότερες αιτίες καρδιακής προσβολής.
Η ασβεστοποίηση των αρτηριών τις κάνει πιο σκληρές, με μειωμένη ελαστικότητα ενώ μειώνει και το πλάτος τους, κάνοντας τες πιο στενές. Αυτό κατά συνέπεια αποτελεί ένα τεράστιο παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις. Ο ρόλος της Βιταμίνης Κ είναι ότι αποτρέπει την εναπόθεση ασβεστίου στις αρτηρίες, οδηγώντας το προς τα οστά.
Οστεοπόρωση
Η Βιταμίνη Κ2 συμμετέχει ενεργά στο μεταβολισμό του ασβεστίου, που είναι το κύριο μέταλλο των οστών και των δοντιών.
Η μεγάλη κατανάλωση Βιταμίνης Κ μέσω τροφής ή συμπληρωμάτων διατροφής, έχει αποδεδειγμένα ως αποτέλεσμα πιο δυνατά οστά και λιγότερο πιθανή την πρόκληση οστικών καταγμάτων και εάν προυπάρχει οστεοπόρωση.
Ακόμη, σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες η Βιταμίνη Κ2 προλαμβάνει τη μείωση της οστικής πυκνότητας. Ιδιαίτερα βοηθά η λήψη της να συνδυάζεται με την πρόσληψη της Βιταμίνης D για τα μέγιστα αποτελέσματα, καθώς η τελευταία βοηθά στην καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου από τα οστά.
Μεταβολισμό Λιπιδίων
Η προσλαμβανόμενη Bιταμίνη Κ απορροφάται από το λεπτό έντερο, συμμετέχει στο μεταβολισμό των λιπιδίων και μεταφέρεται στο ήπαρ, όπου και ανασκευάζεται σε λιποπρωτείνες πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL).
Χρόνιες Παθήσεις
Όλο και περισσότερες μελέτες τα τελευταία χρόνια δείχνουν πως η Βιταμίνη Κ έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Προστατεύει τα εγκεφαλικά κύτταρα από το οξειδωτικό στρες και τις επιβλαβείς δράσεις των ελευθέρων ριζών.
Επομένως, η Βιταμίνη Κ σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών όπως η νόσος Alzheimer, ο καρκίνος, η νόσος Parkinson και η καρδιακή ανεπάρκεια.
Τρόφιμα που είναι είναι καλές πηγές της Βιταμίνης Κ
Καλές πηγές Bιταμίνης Κ1 (φυτικές πηγές Bιταμίνης Κ) είναι ta λαχανικά και ιδιαίτερα τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, σκόρδο, κέιλ), ορισμένα φυτικά έλαια (π.χ. σογιέλαιο, κραμβέλαιο), φρούτα (ακτινίδιο, αποξηραμένα σύκα, αβοκάντο, βατόμουρα, σταφύλια, αχλάδι, μάνγκο, παπάγια) και οι ξηροί καρποί.
Καλές πηγές Βιταμίνης Κ2 (ζωικές πηγές βιταμίνης Κ) είναι το κρέας (μοσχάρι, κοτόπουλο), τα γαλακτοκομικά, τα ψάρια (σολομός, γαρίδες), τα αυγά και τα τυριά που έχουν υποστεί ζύμωση.
Να σημειωθεί ότι και στις ζωικές πηγές θα συναντήσουμε τη Βιταμίνη Κ1, αλλά σε πολύ μικρές ποσότητες.
Υπάρχει κίνδυνος ανεπάρκειας ή τοξικότητας;
Η έλλειψη Βιταμίνης Κ δεν είναι συχνή και είναι σχεδόν αδύνατο να εμφανιστεί σε υγιείς ανθρώπους, των οποίων η διατροφή έχει ποικιλία.
Έτσι είναι πολύ δύσκολο να εμφανιστεί έλλειψη της βιταμίνης, σε βαθμό που να επηρεαστεί η πήξη του αίματος. Ανεπάρκεια της Βιταμίνης Κ μπορεί να συμβεί μόνο σε άτομα με προβλήματα δυσαπορρόφησης ή κάποια ηπατική νόσο.
Συγκεκριμένα, οι ομάδες που κινδυνεύουν με ανεπάρκεια Βιταμίνης Κ είναι:
- Νεογέννητα και βρέφη που δεν τους χορηγείται συμπληρωματικά Βιταμίνη Κ στις πρώτες εβδομάδες (2η – 12η) της ζωής τους. Και αυτό γιατί υπάρχει χαμηλή μεταφορά της στον πλακούντα, χαμηλά επίπεδα παραγόντων πήξης του αίματος και χαμηλή περιεκτικότητα Βιταμίνης Κ στο μητρικό γάλα
- Άτομα με διαταραχές δυσαπορρόφησης (π.χ. κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, ελκώδης κολίτιδα, σύνδρομο βραχέος εντέρου)
- Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε βαριατρική χειρουργική επέμβαση
- Άτομα που παίρνουν φάρμακα που παρεμβαίνουν στον μεταβολισμό της Βιταμίνης Κ
Φαινόμενα τοξικότητας είναι σχεδόν απίθανο να προκληθούν λόγω αυξημένης πρόσληψης Βιταμίνης Κ, ακόμα και σε μεγάλες ποσότητες.
Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων και βιταμίνης Κ
Σε κάποιες περιπτώσεις είανι σημαντικό να δίνετε προσοχή στην ποσότητα πρόσληψης της Βιταμίνης Κ, καθώς αυτή αλληλοεπιδρά με ορισμένα φάρμακα. Αυτά είναι τα εξής:
- Αντιπηκτικά φάρμακα (π.χ. βαρφαρίνη)
- Αντιβιοτικά (π.χ. κεφαλοσπορίνες)
- Ρητίνες για τη μείωση της Χοληστερόλης (Χολεστυραμίνη ή χολεστιπόλη)
- Ορλιστάτη
