Η προλακτίνη είναι μια ορμόνη που είναι υπεύθυνη για τη γαλουχία, την ανάπτυξη ορισμένων ιστών του μαστού και συμβάλλει σε εκατοντάδες άλλες σωματικές διεργασίες.
Τα επίπεδα της προλακτίνης (επίσης γνωστή ως λακτοτροπίνη), είναι φυσιολογικά χαμηλά σε άνδρες κατά τη γέννηση και γυναίκες που δεν θηλάζουν ή δεν είναι έγκυες. Επίσης, είναι κανονικά αυξημένα σε γυναίκες που είναι έγκυες ή θηλάζουν (θηλασμός).
Πώς παράγεται η προλακτίνη
Το μεγαλύτερο μέρος της προλακτίνης σας προέρχεται από την υπόφυση. Αυτή παράγει και απελευθερώνει (εκκρίνει) την ορμόνη.
Η υπόφυση σας είναι ένας μικρός αδένας σε μέγεθος μπιζελιού που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου σας κάτω από τον υποθάλαμο. Αποτελεί μέρος του ενδοκρινικού σας συστήματος και είναι υπεύθυνη για την παραγωγή πολλών διαφορετικών σημαντικών ορμονών, συμπεριλαμβανομένης της προλακτίνης. Η ντοπαμίνη (μια χημική ουσία του εγκεφάλου) και τα οιστρογόνα ελέγχουν την παραγωγή και την απελευθέρωση της προλακτίνης από την υπόφυση.
Το κεντρικό νευρικό σας σύστημα, το ανοσοποιητικό σας σύστημα, η μήτρα και οι μαστικοί αδένες είναι επίσης ικανά να παράγουν προλακτίνη. Οι ακόλουθοι παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία προλακτίνης σε αυτούς τους ιστούς:
- διέγερση των θηλών
- άσκηση
- στρες
Η προλακτίνη συμβάλλει σε εκατοντάδες σωματικές λειτουργίες, αλλά οι δύο κύριες λειτουργίες τις περιλαμβάνουν την ανάπτυξη των μαστικών αδένων μέσα στους ιστούς του μαστού και την παραγωγή γάλακτος.
Ο ρόλος της προλακτίνης στην ανάπτυξη των μαστικών αδένων και την παραγωγή γάλακτος
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι ορμόνες προλακτίνη, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη διεγείρουν την ανάπτυξη του μαστικού ιστού και την παραγωγή γάλακτος.
Η προλακτίνη προάγει την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου τύπου ιστού του μαστού που ονομάζεται μαστικές κυψελίδες. Είναι τα συστατικά του μαστικού αδένα όπου γίνεται η παραγωγή του γάλακτος. Διεγείρει επίσης τα κύτταρα των κυψελίδων του μαστού για τη δημιουργία συστατικών του γάλακτος, όπως:
- Λακτόζη (το υδατανθρακικό συστατικό του γάλακτος)
- Καζεΐνη (το πρωτεϊνικό συστατικό του γάλακτος)
- Λιπίδια (συστατικά που παρέχουν ενέργεια, απαραίτητα λιπαρά οξέα και χοληστερόλη)
Ο ρόλος της προλακτίνης στη γαλουχία και το θηλασμό
Μετά τον τοκετό του μωρού σας, τα επίπεδα προγεστερόνης πέφτουν.
Αυτό το γεγονός αυξάνει τον αριθμό των υποδοχέων προλακτίνης στα κυψελιδικά κύτταρα του μαστού και επιτρέπει την έκκριση γάλακτος μέσω της θηλής σας, κοινώς γνωστή ως γαλουχία. Μετά τον τοκετό, τα επίπεδα προλακτίνης δεν παραμένουν συνεχώς αυξημένα.
Τα επίπεδα της προλακτίνης θα αυξηθούν μόνο σε περιόδους διέγερσης της θηλής μέσω του θηλασμού από το μωρό σας. Όσο το μωρό σας διατηρεί το θηλασμό, τα επίπεδα προλακτίνης παραμένουν αυξημένα. Κατά τις περιόδους που δεν θηλάζετε, τα επίπεδα προλακτίνης σας μειώνονται και η παραγωγή γάλακτος μειώνεται.
Εάν μια μητέρα δεν θηλάσει το μωρό της, τα επίπεδα προλακτίνης πέφτουν μετά από μία έως δύο εβδομάδες.
Γιατί αυξάνεται η προλακτίνη
Τα επίπεδα της προλακτίνης αυξάνονται κανονικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Μπορεί επίσης να αυξηθούν ελαφρώς λόγω των ακόλουθων καταστάσεων:
- Σωματικό στρες, όπως η βίωση πόνου
- Άσκηση
- Τρώγοντας ένα γεύμα
- Σεξουαλική επαφή
- Διέγερση των θηλών που δεν σχετίζεται με τον θηλασμό
- Τραυματισμός στην περιοχή του στήθους σας
- Επιληπτικές κρίσεις
Αυτές οι αυξήσεις της προλακτίνης είναι συνήθως μικρές και προσωρινές. Επίσης, ορισμένες παθήσεις και φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν μακροπρόθεσμα (επίμονα) αυξημένα επίπεδα προλακτίνης.
Πώς μετράμε την προλακτίνη
Η εξέταση προλακτίνης (PRL) μετρά το επίπεδο της προλακτίνης στο αίμα σας.
Ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης μπορεί να σας παραγγείλει μια εξέταση αίματος προλακτίνης εάν εμφανίζετε σημεία και συμπτώματα αυξημένων επιπέδων ή/και για να αξιολογήσει τη λειτουργία της υπόφυσης.
Φυσιολογικές τιμές
Τα φυσιολογικά εύρη τιμών για τα επίπεδα προλακτίνης μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς μεταξύ των διαφόρων εργαστηρίων.
Βεβαιωθείτε ότι εξετάζετε το εύρος φυσιολογικών τιμών που αναφέρεται στην εργαστηριακή σας έκθεση. Ρωτήστε τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με τα αποτελέσματά σας. Σε γενικές γραμμές, οι φυσιολογικές τιμές για την προλακτίνη παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα.
| Άνδρες κατά την γέννηση | Λιγότερο από 20 ng/mL |
| Γγυναίκες κατά τη γέννηση και δεν είναι έγκυες ή θηλάζουν | Λιγότερο από 25 ng/ml |
| Γυναίκες που είναι έγκυες ή θηλάζουν | 80 έως 400 ng/mL |
Συμπτώματα υψηλών επιπέδων προλακτίνης
Για οποιονδήποτε, τα υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα σε προλακτίνη στο αίμα μπορεί να προκαλέσουν υπογονιμότητα, απώλεια ενδιαφέροντος για σεξ και γαλακτώδες έκκριμα από τις θηλές σας όταν δεν είστε έγκυος ή δεν θηλάζετε (γαλακτόρροια).
Στις γυναίκες, τα συμπτώματα της υπερβολικής προλακτίνης περιλαμβάνουν αλλαγές στην έμμηνο ρύση που δεν σχετίζονται με την εμμηνόπαυση όπως ακανόνιστες περίοδοι (εμμηνόρροια) αμηνόρροια καθώς και πόνο ή δυσφορία κατά τη διάρκεια του διεισδυτικού σεξ λόγω κολπικής ξηρότητας.
Στους άνδρες, τα συνήθη συμπτώματα ενός προλακτινώματος περιλαμβάνουν στυτική δυσλειτουργία, χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης και διευρυμένος ιστό του μαστού (γυναικομαστία).
Γιατί αυξάνεται η προλακτίνη
Διάφοροι παράγοντες και καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα προλακτίνης στο αίμα σας (υπερπρολακτιναιμία). Αυτοί μπορεί να είναι ένα προλακτίνωμα, ένας όγκος της υπόφυσης (πιο συχνή αιτία), ορισμένα φάρμακα και καταστάσεις υγείας ή άλλοι όγκοι της υπόφυσης.
Ένα προλακτίνωμα είναι η πιο συχνή αιτία υψηλότερων από τα φυσιολογικά επίπεδα προλακτίνης στο αίμα σας. Είναι ένας καλοήθης (μη καρκινικός) όγκος που σχηματίζεται στην υπόφυση και προκαλεί υπερβολική παραγωγή προλακτίνης. Πρόκειται για έναν τύπο αδενώματος της υπόφυσης.
Τα προλακτινώματα εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα κάτω των 40 ετών και είναι πιο συχνά στις γυναίκες. Σπάνια εμφανίζονται σε παιδιά και εφήβους. Οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης συνήθως αντιμετωπίζουν τα προλακτινώματα με φαρμακευτική αγωγή, αλλά μπορούν επίσης να αντιμετωπιστούν με χειρουργική επέμβαση και ακτινοθεραπεία.
Φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν αυξημένα επίπεδα προλακτίνης
Η χημική ουσία ντοπαμίνη του εγκεφάλου βοηθά να κατασταλεί η παραγωγή από προλακτίνη στο σώμα σας.
Οποιοδήποτε φάρμακο που επηρεάζει την παραγωγή ή τη χρήση της ντοπαμίνης στο σώμα σας μπορεί να κάνει τα επίπεδα της προλακτίνης σας να αυξηθούν. Τα φάρμακα που μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα προλακτίνης περιλαμβάνουν ορισμένα αντιψυχωσικά φάρμακα, όπως η ρισπεριδόνη, ορισμένα φάρμακα για την υψηλή αρτηριακή πίεση, φάρμακα που αντιμετωπίζουν τη ναυτία και τον έμετο και αναλγητικά που περιέχουν οπιοειδή.
Εάν έχετε υψηλά επίπεδα προλακτίνης λόγω κάποιου φαρμάκου, τα επίπεδά σας συνήθως επανέρχονται στο φυσιολογικό τρεις έως τέσσερις ημέρες μετά τη διακοπή της λήψης του φαρμάκου. Ποτέ μη διακόπτετε τη λήψη ενός συνταγογραφούμενου φαρμάκου εκτός εάν ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης σας έχει πει να το κάνετε.
Καταστάσεις υγείας που μπορεί να προκαλέσουν αυξημένα επίπεδα προλακτίνης
Οι παθήσεις υγείας εκτός από το προλακτίνωμα που μπορεί να προκαλέσουν υπερπρολακτιναιμία περιλαμβάνουν την νεφροπάθεια, τον υποθυρεοειδισμό, τον έρπητα ζωστήρα καθώς και τους όγκους της υπόφυσης.
Μεγάλοι όγκοι (εκτός από τα προλακτινώματα) που βρίσκονται μέσα ή κοντά στην υπόφυση σας μπορεί να προκαλέσουν υπερπρολακτιναιμία μειώνοντας την επίδραση της ντοπαμίνης. Η απελευθέρωση της προλακτίνης καταστέλλεται από την ντοπαμίνη, αλλά εάν ο όγκος εμποδίσει τη ροή της ντοπαμίνης προς τα κύτταρα που παράγουν προλακτίνη, τότε θα αναπτυχθεί υπερπρολακτιναιμία.
