Το παιδικό γάλα αποτελεί μεγάλο και σημαντικό μέρος της διατροφής ενός παιδιού, προσφέροντας πληθώρα θρεπτικών συστατικών.
Το γάλα γενικά δεν έχει ομοιογενή σύσταση αλλά είναι μείγμα διαφόρων ουσιών. Αποτελείται από νερό, λίπος, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, ένζυμα και βιταμίνες.
Στην αγορά σήμερα υπάρχουν αρκετά είδη και με βάση τα διαφορετικά τους χαρακτηριστικά κατηγοριοποιούνται ως εξής:
Ως προς την περιεκτικότητά τους σε λιπαρά
- Πλήρες γάλα (ποσοστό λίπους 3,25-3,5%)
- Μερικώς αποβουτυρωμένο γάλα ή «ελαφρύ» (ποσοστό λίπους 1-2%)
- Αποβουτυρωμένο γάλα ή «γάλα 0%»
Ως προς τον τρόπο επεξεργασίας, το γάλα κατηγοριοποιείται ακολούθως:
- Φρέσκο παστεριωμένο γάλα, το οποίο διαρκεί 7 ημέρες (παστεριώνεται για 15 δευτερόλεπτα στους 72oC)
- Γάλα UHT (Ultra High Temperature). Υποβάλλεται σε θερμοκρασία 120-140ΟC για 1-4 δευτερόλεπτα
- Συμπυκνωμένο γάλα (εβαπορέ). Αποστειρώνεται σε θερμοκρασία πάνω από 100ΟC και αφαιρείται ένα μέρος του νερού που περιέχει. Μπορεί να διατηρηθεί εκτός ψυγείου για 6-12 μήνες
- Γάλα σε σκόνη
Ανάλογα με την προέλευση (φυτικής και ζωικής προέλευσης)
Το γάλα φυτικής προέλευσης έχει κατά κύριο λόγο βάση τα δημητριακά, τους ξηρούς καρπούς και τα όσπρια.
Τα πιο γνωστά είδη είναι το γάλα σόγιας, (ένα ποτήρι 250ml περιέχει 90 θερμίδες και 5 γραμμάρια λίπους), το γάλα αμυγδάλου ή κάσιους (ένα ποτήρι των 250ml περιέχει 40 θερμίδες και 3 γραμμάρια λίπους και 50 θερμίδες και 4 γραμμάρια λίπους αντίστοιχα) και το γάλα καρύδας (ένα ποτήρι των 250ml περιέχει 50 θερμίδες και 4 γραμμάρια λίπους).
Τα πιο γνωστά είδη γάλακτος ζωικής προέλευσης είναι το αγελαδινό,το οποίο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, ασβέστιο, βιταμίνη Β12 και φώσφορο, το κατσικίσιο και το πρόβειο το οποίο μερικές φορές το βρίσκουμε μερικώς αποβουτυρωμένο, με περιεκτικότητα 1,5% σε λιπαρά.
Γάλα χαμηλό σε λιπαρά
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνεται για τα παιδιά άνω των 2 ετών να καταναλώνουν μερικώς αποβουτυρωμένο παιδικό γάλα, δηλαδή με 2% λιπαρά, αλλά όχι πλήρως αποβουτυρωμένο, όπως γάλα 0%.
Το μερικώς αποβουτυρωμένο γάλα είναι γνωστό, πως κατά την επεξεργασία του, στην οποία αφαιρείται το λίπος, απομακρύνονται κάποιες λιποδιαλυτές βιταμίνες όπως η D, A, E και Κ.
Ωστόσο υπάρχουν τρόποι και οι γαλακτοβιομηχανίες τις προσθέτουν ξανά, διασφαλίζοντας ότι το γάλα περιέχει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, τόσο για τα παιδιά, όσο και για τους ενήλικες.
Φυτικό γάλα
Παρόλο που οι συστάσεις είναι ισχυρές για τα παιδιά και τα οφέλη της κατανάλωσης πλήρους αγελαδινού γάλακτος μέχρι τα 2 χρόνια και μερικώς αποβουτυρωμένου αγελαδινού γάλακτος, μετά τα 2 χρόνια της ζωής, το γάλα σόγιας, καρύδας, αμυγδάλου ή βρώμης χωρίς πρόσθετα σάκχαρα, είναι αρκετά δημοφιλές τα τελευταία χρόνια.
Γάλα σόγιας
Το γάλα σόγιας είναι πολύ διαδεδομένο και το μόνο φυτικό γάλα που περιέχει σχεδόν τα ίδια διατροφικά στοιχεία με το αγελαδινό.
Περιέχει περίπου την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης όπως το αγελαδινό γάλα, 2% λιπαρά, υδατάνθρακες, νάτριο, σίδηρο και δεν περιέχει λακτόζη.
Διατροφική αξία γάλακτος σόγιας χωρίς προσθήκη ζάχαρης ανά φλιτζάνι (240 ml)
| Ενέργεια | 80-90 θερμίδες |
| Λίπος | 4,-4,5 γραμμάρια |
| Πρωτεϊνη | 7-9 γραμμάρια |
| Υδατάνθρακες | 4 γραμμάρια |
Γάλα αμυγδάλου
Το γάλα αμυγδάλου χωρίς προσθήκη ζάχαρης περιέχει πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπος και δεν περιέχει λακτόζη.
Περιέχει πληθώρα μεταλλικών στοιχείων και ακόρεστα λιπαρά οξέα. Προσοχή γιατί πολλά από αυτά έχουν προσθήκη ζάχαρης. Όμως, σε σύγκριση με τα προηγούμενα δύο γάλατα περιέχει μικρότερη πηγή θρεπτικών συστατικών, κυρίως πρωτεϊνών.
Διατροφική αξία γάλακτος αμυγδάλου χωρίς προσθήκη ζάχαρης ανά φλιτζάνι (240 ml)
| Ενέργεια | 30-35 θερμίδες |
| Λίπος | 2,3 γραμμάρια |
| Πρωτεϊνη | 1 γραμμάριο |
| Υδατάνθρακες | 2-3 γραμμάρια |
Γάλα βρώμης
Το γάλα βρώμης περιέχει και αυτό μικρότερη ποσότητα πρωτεϊνών, υδατανθράκων και λιπαρών και δεν περιέχει λακτόζη.
Διαθέτε πολλές πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και φυτικές ίνες, αλλά και θερμίδες.
Διατροφική αξία γάλακτος βρώμης χωρίς προσθήκη ζάχαρης ανά φλιτζάνι (240 ml)
| Ενέργεια | 80-90 θερμίδες |
| Λίπος | 3,4 γραμμάρια |
| Πρωτεϊνη | 2,5-3 γραμμάρια |
| Υδατάνθρακες | 13 γραμμάρια |
Γάλα καρύδας
Το γάλα καρύδας έχει μια ιδιαίτερη γλυκιά γεύση, δεν περιέχει λακτόζη και έχει πολύ μικρή ποσότητα πρωτεΐνης και ασβεστίου σε σχέση με το αγελαδινό γάλα.
Περιέχει πληθώρα βιταμινών (C, Ε, συμπλεγμα Β) και μετάλλων, όπως είναι ο σίδηρος, το νάτριο, το μαγνήσιο και το φώσφορο. Επίσης είναι πλούσιο σε λιπαρά ω-6 και λιπαρά οξέα μέσης αλύσου όπως το λαουρικό οξύ, τα οποία βοηθούν στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού.
Όμως, περιέχει και μεγάλη ποσότητα κορεσμένων λιπαρών γι΄αυτό καλό είναι να καταναλώνεται με φειδώ.
Διατροφική αξία γάλακτος καρύδας χωρίς προσθήκη ζάχαρης ανά φλιτζάνι (240 ml)
| Ενέργεια | 45 θερμίδες |
| Λίπος | 4 γραμμάρια |
| Πρωτεϊνη | – |
| Υδατάνθρακες | Ίχνη |
Πριν να διαλέκετε φυτικό παιδικό γάλα, καλός είναι ο έλεγχος της διατροφικής ετικέτας, ιδίως για την περιεκτικότητα τους σε πρωτεΐνη, υδατάνθρακα και ασβέστιο, ώστε να είναι συγκρίσιμο με το αγελαδινό γάλα όσον αφορά την θρεπτική του αξία.
Ωστόσο η καλύτερη επιλογή στο παιδικό γάλα θα καθοριστεί με τη συμβουλή του παιδιάτρου και ενός πιστοποιημένου Διατροφολόγου με εμπειρία στα παιδιά, ώστε να μην υπάρχουν διατροφικές ελλείψεις στο παιδί.
