Το ιώδιο είναι ένα ιχνοστοιχείο που έχει άμεση σχέση με την υγιή λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.
Βρίσκεται φυσικά σε τρόφιμα, σε συμπληρώματα διατροφής αλλά και σε τροφές που τις εμπλουτίζουν με ιώδιο. Η μεγαλύτερη ποσότητα ιωδίου που έχει το σώμα μας βρίσκεται συγκεντρωμένη στον θυρεοειδή αδένα και συμβάλλει στην λειτουργία των ορμονών του θυρεοειδούς. Οι λειτουργίες του οργανισμού που εξαρτώνται από το ιώδιο είναι
- Η νοητική και σωματική ανάπτυξη του ατόμου
- Η λειτουργία του μυϊκού και νευρικού συστήματος
- Ο Μεταβολισμός
Όταν λείπει ιώδιο στους ενήλικες παρουσιάζεται έλλειψη ενέργειας και παραγωγικότητας στις καθημερινές δραστηριότητες. Επίσης, υπάχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης υποθυρεοειδισμού και αύξηση του σωματικού βάρους. Μπορεί να εμφανισθεί δυσκολία συγκέντρωσης, μνήμης και γενικότερα εξασθενημένης νοητικής λειτουργίας.
Έλλειψη ιωδίου σε εγκυμοσύνη και θηλασμού
Το ιώδιο είναι απαραίτητο από τους πρώτους κιόλας μήνες της εγκυμοσύνης γιατί συμβάλλει στην ομαλή διεξαγωγή της και στην ομαλή ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου. Επίσης, τα θρεπτικά συστατικά που μεταφέρονται μέσω του μητρικού γάλατος συμπεριλαμβανομένου και του ιωδίου εξασφαλίζουν την καλή λειτουργία του εγκεφάλου.
Η περιεκτικότητα του μητρικού γάλατος σε ιώδιο εξαρτάται από την ποσότητα ιωδίου που λαμβάνει η μητέρα. Μια φτωχή διατροφή σε ιώδιο επηρεάζει την σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών και αυτό με τη σειρά του θα επηρεάσει την σωματική, νευρολογική και διανοητική ανάπτυξη του βρέφους. Καλό είναι να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα και προσοχή πριν την έναρξη της κύησης, κατά τη διάρκεια αλλά και στο διάστημα του θηλασμού για να αποτραπούν νευροαναπτυξιακές διαταραχές στο παιδί.
Τι γίνεται όταν λαμβάνουμε υπερβολικό ιώδιο
Προβλήματα υγείας μπορεί να εμφανισθούν και στην περίπτωση υπερβολικής πρόσληψης ιωδίου, ιδιαίτερα σε όσους έχουν ήδη όζους, υπερθυρεοειδισμό και αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδή.
Τόσο η έλλειψη ιωδίου όσο και η υπερβολική πρόσληψη του, επηρεάζει τον θυρεοειδή αδένα και διαταράσσει την λειτουργία του. Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας συνιστά η καθημερινή διατροφική πρόσληψη ιωδίου να ανέρχεται σε:
- 110 mcg την ημέρα από 0-6 μηνών
- 130 mcg την ημέρα από 7-12 μηνών
- 90 mcg ιώδιο την ημέρα από 1-8 ετών
- 120 mcg την ημέρα από 9-13 ετών
- 150 mcg την ημέρα από 14-18 ετών
- 150 mcg την ημέρα για υγιείς ενήλικες
- 220 mcg την ημέρα για εγκύους
- 290 mcg την ημέρα για θηλάζουσες
Διατροφικές πηγές ιωδίου είναι τα θαλασσινά (ψάρια, γαρίδες κλπ), τα φύκια (nori, kelp, kombu), τα γαλακτοκτοκομικά (γάλα, γιαούρτι, τυρί, βούτυρο), οι φράουλες, τα κεράσια, το ρόδι, και τα αποξηραμένα δαμάσκηνα. Επίσης, η γαλοπούλα, τα αυγά, το θαλασσινό αλάτι, το ιωδιούχο αλάτι, τα δημητριακά και οι καρποί (η περιεκτικότητά τους σε ιώδιο εξαρτάται από την περιεκτικότητα του εδάφους, γι΄ αυτό άλλωστε διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή).
Παράγοντες που επηρεάζουν την απορρόφηση ιωδίου από τον οργανισμό
Μια κατηγορία λαχανικών, τα λεγόμενα κραμβώδη (μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο κλπ) μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση του ιωδίου.
Βέβαια αυτό είναι κάτι που εξαρτάται από το μεταβολισμό κάθε ατόμου, καθώς επίσης και από τον τρόπο κατανάλωσης (μαγειρεμένο, ωμό). Και επειδή κάθε τρόφιμο έχει να μας προσφέρει ωφέλιμα συστατικά, επιλέγουμε να τα καταναλώνουμε μαγειρεμένα γιατί έτσι μειώνονται εκείνες οι ουσίες που εμποδίζουν την απορρόφηση του. Αν πάλι τα θέλουμε ωμά, δεν τα καταναλώνουμε συχνά. Επίσης και η σόγια μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση ιωδίου.
Επίσης, όσοι δεν τρώνε ψάρια, γαλακτοκομικά προϊόντα και οι χορτοφάγοι, ενδεχομένως λαμβάνουν λιγότερο ιώδιο από τα υπόλοιπα τρόφιμα. Σε αυτήν την περίπτωση, χρειάζεται ένας σχεδιασμός διατροφικού πλάνου ώστε να αποφευχθεί η έλλειψη ιωδίου.
Βιβλιογραφία
- Hatch-McChesney A, Lieberman HR. Iodine and Iodine Deficiency: A Comprehensive Review of a Re-Emerging Issue. Nutrients. 2022; 14(17):3474. https://doi.org/10.3390/nu14173474
*https://www.thyroid.org/iodine-deficiency
*hsph.harvard.edu Are Antinutrients Harmful? - https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iodine
- Zava TT, Zava DT. Assessment of Japanese iodine intake based on seaweed consumption in Japan: A literature-based analysis. Thyroid Res. 2011 Oct 5;4:14. doi: 10.1186/1756-6614-4-14. PMID: 21975053; PMCID: PMC3204293.
*Maria Andersson, Christian P Braegger, The Role of Iodine for Thyroid Function in Lactating Women and Infants, Endocrine Reviews, Volume 43, Issue 3, June 2022, Pages 469–506, https://doi.org/10.1210/endrev/bnab029
