Οι περισσότεροι το έχουν νιώσει! Μόλις γίνεται η μετάβαση από το καλοκαίρι στο χειμώνα και ξεκινούν τα πρώτα κρύα, όσο περισσότερο πέφτει η θερμοκρασία, τόσο περισσότερο αυξάνεται η όρεξη μας! Τελικά είναι απλώς η ιδέα μας ή υπάρχει και επιστημονική εξήγηση; Η απάντηση είναι πως το σώμα μας ξέρει ακριβώς τι κάνει, και ζητάει πραγματικά περισσότερη ενέργεια όταν κάνει κρύο, και αυτό, οφείλεται σε μια σειρά φυσιολογικών μηχανισμών.
Αρχικά, καλό θα ήταν να διευκρινιστεί τι είναι και από τι εξαρτάται ο βασικός μεταβολικός ρυθμός του ανθρώπου. Ως βασικό μεταβολικό ρυθμό ορίζονται οι ελάχιστες θερμίδες που καταναλώνει κάποιος ώστε να διατηρηθεί στη ζωή σε κατάσταση απόλυτης ηρεμίας (ξαπλωμένος, χωρίς να κάνει τίποτα). Οι θερμίδες αυτές είναι απαραίτητες ώστε να υποστηριχθούν όλες οι μεταβολικές λειτουργίες του σώματος, όπως για παράδειγμα η αναπνοή, η κυκλοφορία του αίματος, η διατήρηση θερμοκρασίας σώματος, η λειτουργία εγκέφαλου και οργάνων αλλά και οι κυτταρικές διεργασίες. Οι θερμίδες αυτές εξαρτώνται από τη σύσταση σώματος (δηλαδή % από μυϊκή μάζα και το λίπος), το ύψος, την ηλικία, το φύλο και το συνολικό σωματικό βάρος.
Η ανάγκη του οργανισμού να κρατήσει τη θερμοκρασία του σώματος
στα φυσιολογικά του επίπεδα, είναι ένας πολύ βασικός λόγος
το σώμα να καταναλώνει περισσότερες θερμίδες!
Το σώμα μας προσπαθεί συνεχώς να διατηρήσει σταθερή την σωματική μας θερμοκρασία γύρω στους 36,5-37 βαθμούς Κελσίου. Έτσι, όταν έξω έχει κρύο, καταναλώνεται περισσότερη ενέργεια ώστε να παραχθεί περισσότερη θερμότητα. Με απλά λόγια, χρησιμοποιεί περισσότερες θερμίδες ώστε να παραμείνουμε ζεστοί άρα πεινάμε περισσότερο ώστε να προσλάβομε τις απαραίτητες θερμίδες.
Έχει παρατηρηθεί επίσης, πως συχνά το ενδιαφέρον μας στρέφεται σε πιο θερμιδικά πλούσιες τροφές, οι οποίες τρώγονται ζεστές. Για παράδειγμα οι σούπες, τα όσπρια, η σοκολάτα, οι ξηροί καρποί και τα ζεστά ροφήματα είναι από τις πρώτες μας επιλογές κατά τους χειμερινούς μήνες. Ο οργανισμός μας συνδέει την θερμιδική πυκνότητα, με την παραγωγή θερμότητας. Οπότε τρόφιμα πλούσια σε λίπος και υδατάνθρακες μοιάζουν περισσότερο ελκυστικά τις περιόδους όπου η θερμοκρασία είναι χαμηλή.
Χωρίς αμφιβολία, οι ορμόνες επηρεάζουν πολύ την όρεξη. Όταν είναι χειμώνας, η έκθεση μας στον ήλιο μειώνεται σημαντικά με αποτέλεσμα, η σεροτινίνη (ορμόνη ευεξίας), να μειωθεί και εκείνη. Καθώς η σεροτονίνη μειώνεται, ο οργανισμός μας, αυξάνει την επιθυμία μας για comfort επιλογές τροφών αλλά και για γλυκά. Αυτό συμβαίνει γιατί καθώς τρώμε τα αγαπημένα μας snack, η σεροτονίνη μας αυξάνεται παροδικά, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε ευφορία. Έτσι λοιπόν, κατά τις χειμερινές περιόδους οι ΄λιγούρες΄ που έχουμε για τα αγαπημένα μας φαγητά και γλυκά, γίνεται εντονότερη.
Η σεροτονίνη είναι βασική ορμόνη ευεξίας.
Η ρύθμιση της σερονίνης στο σώμα σχετίζεται σε πολλαπλά οφέλη!
Όταν έξω έχει κρύο, βρέχει και είναι σκοτεινά, δεν έχουμε επίσης την ίδια ενέργεια για φυσική δραστηριότατα. Ωστόσο, λιγότερη δραστηριότητα σημαίνει, λιγότερη παραγωγή σεροτονίνης και φυσικά, μεγαλύτερη ανάγκη για μικρές απολαύσεις μέσα στην ημέρα. Η κατάσταση αυτή, συνήθως οδηγεί σε βαρεμάρα ή και στενοχώρια. Αυτή πολλές φορές μας κάνει να τρώμε, όχι απαραίτητα επειδή πεινάμε, αλλά επειδή ψάχνουμε την ευχαρίστηση, και τη βρίσκουμε στα αγαπημένα μας γλυκά και φαγητά!
Τελευταίος λόγος είναι το ίδιο μας το ένστικτο! Το κρύο αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο. Δεν είναι τυχαίο που οι πρόγονοι μας κατανάλωναν όσο περισσότερο φαγητό γινόταν κατά τις χειμερινές περιόδους
Πως μπορούμε να διαχειριστούμε την αυξημένη πείνα το χειμώνα;
Μια καλή αρχή είναι να επιλέγουμε ζεστά και θρεπτικά γεύματα. Σούπες με ποικιλία λαχανικών και επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης, όπου βοηθούν στον κορεσμό και στη διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος.
Επιπλέον, καλό είναι να προτιμούμε σύνθετους υδατάνθρακες, αντί για λευκούς. Τέτοιους όπως η βρόμη, το καστανό ρύζι και γενικά τα προϊόντα ολικής άλεσης, καθώς προσφέρουν σταδιακή απελευθέρωση ενέργειας και μεγαλύτερη αίσθηση πληρότητας.
Τα καλά λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο, το αβοκάντο, οι ξηροί καρποί και τα βούτυρα καρπών, αποτελούν ακόμη μια εξαιρετική επιλογή και κάνουν το γεύμα πιο χορταστικό και ισορροπημένο.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να καταναλώνουμε τακτικά γεύματα μέσα στην ημέρα. Έτσι, διατηρούμε σταθερά τα επίπεδα ενέργειας και να αποφεύγουμε έντονα επεισόδια πείνας.
Τέλος, προσπαθούμε να κρατήσουμε τη σωματική δραστηριότητα, ακόμη και στο σπίτι, με ήπιας έως μέτριας έντασης άσκηση, όπως το περπάτημα, ώστε η ευχαρίστηση και η αποφόρτιση να προέρχονται από την κίνηση και όχι αποκλειστικά από την κατανάλωση φαγητού.
