Καρκίνος και διατροφή είναι το αντικείμενο πολλών ερευνών που τα τελευταία χρόνια εστιάζουν στο πώς η τροφή και η άσκηση μπορούν να επηρεάζουν την πρόληψη ή την έκβαση του.
Η ισορροπημένη διατροφή αποτελεί τον κύριο παράγοντα που καθορίζει την υγεία. Μια υγιεινή διατροφή μπορεί να επηρεάσει την πρόληψη, την εξέλιξη αλλά και τη μεταδιαγνωτική διαχείριση πολλών ασθενειών. Πλέον, όλο και περισσότεροι διαιτητικοί παράγοντες εξετάζονται για το πόσο επηρεάζουν στην πρόληψη και την έκβαση του καρκίνου.
Ο καρκίνος είναι μία πολυπαραγοντική ασθένεια που επηρεάζεται από γονιδιακή προδιάθεση, αλλά και παράγοντες όπως το υπερβάλλον βάρος, η κακή διατροφή, το περιβάλλον διαβίωσης, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Πώς σχετίζονται καρκίνος και διατροφή
Έχει γίνει πλέον κατανοητό πως το υπερβάλλον βάρος και η παχυσαρκία σχετίζονται με την ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου. Πιο αναλυτικά:
Καρκίνος του μαστού
Η αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ επηρεάζουν θετικά τον κίνδυνο εμφάνισής του. Αντίθετα, τα φρούτα και τα λαχανικά παρουσιάζουν προστατευτική δράση κατά του καρκίνου του μαστού.
Καρκίνος του προστάτη
Η αυξημένη πρόσληψη θερμίδων, κόκκινου κρέατος και λιπαρών συνδέεται με συχνότερη εμφάνιση καρκίνου του προστάτη.
Καρκίνος του στομάχου
Μια διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένα και τηγανητά τρόφιμα, αλλά και μεγάλη χρήση αλκοόλ έχει βρεθεί πως αυξάνει τον κίνδυνο. Αντίθετα, χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του στομάχου.
Καρκίνος και διατροφή: Πρόληψη μέσω της τροφής
Πλέον υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις πως ορισμένα τρόφιμα έχουν θετική επίδραση στην πρόληψη εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου.
Ο κυριότερος παράγοντας είναι η ρύθμιση του σωματικού βάρους. Το αυξημένο λίπος στον οργανισμό αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου, ενώ για τα άτομα που διατηρούν το βάρους τους στα φυσιολογικά επίπεδα, ο κίνδυνος είναι 6% χαμηλότερος.
Δημητριακά ολικής άλεσης
Τα δημητριακά ολικής αλέσεως περιέχουν φυτικές ίνες οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά στην ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου, καθώς βοηθούν στην πέψη και τη λειτουργία του εντέρου. Επίσης η κατανάλωση προϊόντων ολικής άλεσης, μειώνει σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης παχυσαρκίας, που όπως αναφέρθηκε αποτελεί παράγοντα εμφάνισης καρκίνου.
Φρούτα και λαχανικά
Η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών φαίνεται πως επηρεάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ανώτερου πεπτικού συστήματος και του παχέος εντέρου.
Τα φρούτα και τα λαχανικά έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών, όπως φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά (καροτενοειδή, φλαβονοειδή κ.α.), βιταμίνες (βιταμίνη C, E, φυλλικό οξύ) και ιχνοστοιχεία – συστατικά που προστατεύουν από τον καρκίνο ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ξηροί καρποί και σπόροι
Οι ξηροί καρποί αποτελούν μεγάλο μέρος μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής και σε μέτριες ποσότητες, είναι καλή πηγή ωφέλιμων λιπαρών για τον οργανισμό. Έχει διαπιστωθεί πως ειδικότερα ο λιναρόσπορος βοηθάει στην μείωση κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού και του προστάτη.
Καρκίνος και διατροφή: Τρόφιμα που επηρεάζουν αρνητικά την εμφάνιση καρκίνου
Κόκκινο κρέας
Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν την αύξηση πιθανότητας εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου από μια διατροφή πλούσια σε κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας.
Το κορεσμένο λίπος που βρίσκεται στις ζωικές πρωτεΐνες είναι γνωστό πως δεν είναι ωφέλιμο για τον οργανισμό. Τα συσκευασμένα και επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν νιτρώδη και νιτρικά άλατα, ουσίες που ενοχοποιούνται για την εμφάνιση καρκίνου του στομάχου.
Επίσης, ο τρόπος παρασκευής του κρέατος είναι σημαντικός, καθώς τα καπνιστά, παστά αλλά και τα κρέατα που έχουν εκτεθεί σε πολύ αυξημένες θερμοκρασίες, παράγουν ουσίες που είναι καρκινογόνες.
Αλκοόλ
Υπάρχουν ενδείξεις πως η αυξημένη κατανάλωση αλκοολούχων ποτών αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διάφορων μορφών καρκίνου, όπως ο καρκίνος του οισοφάγου, του στομάχου, του παχέος εντέρου, του ήπατος και του μαστού. Το αλκοόλ κατά τον μεταβολισμό του μπορεί να προκαλέσει καρκινογόνες μεταλλάξεις στα γονίδια του οργανισμού.
Καρκίνος και διατροφή μετά τη διάγνωση του
Μετά τη διάγνωση καρκίνου η διατροφή του ασθενή διαταράσσεται σημαντικά, λόγω διάφορων σωματικών αλλά και ψυχολογικών παραγόντων.
Ανάλογα το σημείο διάγνωσης, μπορεί να προκληθούν προβλήματα σχετικά με την κατάποση της τροφής, αλλά και την πέψη και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Επίσης λόγω της ασθένειας αυξάνεται ο μεταβολισμός των ατόμων, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος σημαντικής μείωσης του μυϊκού ιστού. Η γρήγορη και μεγάλη απώλεια βάρους μπορεί να οδηγήσει σε καχεξία.
Διατροφικές συμβουλές για τους ασθενείς:
- Μικρά και ελαφριά γεύματα, με ποικιλία από όλες τις ομάδες τροφίμων
- Καθημερινή κατανάλωση υδατανθράκων, όπως το ψωμί, τα δημητριακά, τα ζυμαρικά, οι πατάτες κλπ, οι οποίοι είναι η βασική πηγή ενέργειας του οργανισμού
- Κατανάλωση πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, όπως το κοτόπουλο, το αυγό, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά προϊόντα κ.α. Οι καρκινοπαθείς συνήθως έχουν αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνες, για την καταπολέμηση πιθανών μολύνσεων και φλεγμονών.
- Σωματική δραστηριότητα, όσο το δυνατόν περισσότερο για διατήρηση της μυϊκής μάζας και την ενεργοποίηση της όρεξης
- Επιλογή τροφίμων που ο ασθενής απολαμβάνει, ώστε να καταναλώσει επαρκή ποσότητα φαγητού
Καρκίνος και διατροφή μετά από χημειοθεραπείες
Οι παρενέργειες που μπορεί να προκληθούν από τη χημειοθεραπεία εξαρτάται από τη συχνότητα και τη δόση της. Από αυτές, οι περισσότερες επηρεάζουν την όρεξη και κατά συνέπεια την κατανάλωση της τροφής.
Οι πιο συχνές είναι ναυτία, εμετός, διάρροια ή δυσκοιλιότητα και η μεταβολή της γεύσης. Σοβαρότερες παρενέργειες όπως η στοματίτιδα, ή τα έλκη μπορεί επίσης να διαταράξουν την πρόσληψη τροφής. Επομένως, ο τρόπος αντιμετώπισης των συμπτωμάτων είναι εξατομικευμένος, ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενή. Παρόλα αυτά, για την καταπολέμηση της μειωμένης όρεξης, ορισμένες συμβουλές είναι οι εξής:
- Κατανάλωση γευμάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας, όπου η όρεξη είναι αυξημένη
- Αργή και καλή μάσηση των τροφών
- Αποφυγή δύσπεπτων γευμάτων
- Αποφυγή υπερβολικής πρόσληψη υγρών μαζί με τα γεύματα, καθώς μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω μείωση της όρεξης
- Αύξηση όρεξης μέσω ελαφριάς σωματικής δραστηριότητας πριν το γεύμα
Εν κατακλείδι
Καρκίνος και διατροφή σχετίζονται τόσο στον τομέα της πρόληψης όσο και της θεραπεία και η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής είναι απαραίτητη. Επίσης, η υιοθέτηση φυσικής δραστηριότητας και η αποφυγή του αλκοόλ και του καπνίσματος παίζει σημαντικό ρόλο.
Καλή είναι και η αποφυγή κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, καθώς και άλλων τυποποιημένων τροφίμων, ζάχαρης και αλατιού.
