Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα γύρω από το ανθρώπινο μικροβίωμα έχει φέρει στο
προσκήνιο νέες έννοιες που σχετίζονται με την υγεία. Εκτός από τα προβιοτικά και τα
πρεβιοτικά, ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν τα μεταβιοτικά.
Δεν πρόκειται για ζωντανούς μικροοργανισμούς αλλά για βιολογικά ενεργά προϊόντα αυτών.
Με απλά λόγια, τα μεταβιοτικά είναι ουσίες που προκύπτουν από τη δραστηριότητα ή τη
διάσπαση μικροοργανισμών. Σε αυτές περιλαμβάνονται διάφορα συστατικά, όπως τμήματα
βακτηριακών κυττάρων, μεταβολίτες (όπως τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου), καθώς και
πρωτεΐνες, πεπτίδια και πολυσακχαρίτες μικροβιακής προέλευσης.
Σε αντίθεση με τα προβιοτικά, τα οποία πρέπει να επιβιώσουν και να δράσουν μέσα στο
έντερο, τα μεταβιοτικά δεν έχουν αυτή την απαίτηση. Η επίδρασή τους οφείλεται στα
βιοδραστικά μόρια που ήδη περιέχουν, γεγονός που τα καθιστά πιο σταθερά και ευκολότερα
στη χρήση σε ορισμένες εφαρμογές.
Πώς δρουν στον οργανισμό
Η δράση των μεταβιοτικών είναι πολυπαραγοντική και σχετίζεται με διαφορετικά βιολογικά
συστήματα του οργανισμού.
Αρχικά, φαίνεται ότι μπορούν να επηρεάσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλοντας στη
ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης. Παράλληλα, ορισμένα από τα συστατικά τους
παρουσιάζουν αντιφλεγμονώδη δράση, μειώνοντας δείκτες φλεγμονής και προστατεύοντας
το εντερικό περιβάλλον.
Επιπλέον, έχουν συσχετιστεί με τη διατήρηση της ακεραιότητας του εντερικού φραγμού, κάτι
που είναι σημαντικό για την αποτροπή αυξημένης διαπερατότητας του εντέρου. Τέλος,
υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζουν και μεταβολικές λειτουργίες, όπως ο μεταβολισμός της
γλυκόζης και των λιπιδίων.
Πιθανά οφέλη για την υγεία
Αν και η έρευνα συνεχίζεται, τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι τα μεταβιοτικά μπορεί να
έχουν πολλαπλές εφαρμογές.
Όσον αφορά τα οφέλη στο γαστρεντερικό σύστημα, φαίνεται να συμβάλλουν στη βελτίωση
της εντερικής λειτουργίας και στη μείωση συμπτωμάτων όπως η διάρροια. Παράλληλα,
ενδέχεται να ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού απέναντι σε παθογόνους
μικροοργανισμούς, υποστηρίζοντας τη λειτουργία του ανοσοποιητικού.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις για πιθανή θετική επίδραση σε μεταβολικούς δείκτες, όπως τα
επίπεδα γλυκόζης και λιπιδίων στο αίμα. Επιπλέον, ορισμένα μεταβιοτικά έχουν αρχίσει να
χρησιμοποιούνται και σε προϊόντα περιποίησης δέρματος, λόγω της αντιφλεγμονώδους και
προστατευτικής τους δράσης.
Πού βρίσκουν εφαρμογή
Η αξιοποίηση των μεταβιοτικών επεκτείνεται σε διάφορους τομείς. Συχνά εντοπίζονται σε
λειτουργικά τρόφιμα και προϊόντα ζύμωσης, ενώ χρησιμοποιούνται και σε συμπληρώματα
διατροφής. Παράλληλα, μελετώνται για χρήση σε βρεφικές φόρμουλες, καθώς και σε
δερματολογικά και φαρμακευτικά προϊόντα που στοχεύουν στο μικροβίωμα.
Συμπερασματικά
Τα μεταβιοτικά αποτελούν μια πολλά υποσχόμενη κατηγορία βιοδραστικών ουσιών που
βασίζονται σε μικροβιακά παράγωγα. Η επίδρασή τους φαίνεται να επεκτείνεται στο
ανοσοποιητικό σύστημα, στο έντερο και στον μεταβολισμό. Παρότι τα διαθέσιμα δεδομένα
είναι ενθαρρυντικά, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως ο ρόλος τους
και οι δυνατότητες εφαρμογής τους στην πρόληψη και υποστήριξη της ανθρώπινης υγείας.
Βιβλιογραφία:
• Salminen, S. et al. (2021). ISAPP consensus statement on the definition and scope of
postbiotics.
• Wegh, C. A. M. et al. (2019). Postbiotics and their potential applications in Early Life
Nutrition and Beyond
• Ma, L. et al. (2023). Postbiotics in human health: A narrative review.
• Aguilar-Toalá, J. E. et al. (2018). Postbiotics: An evolving term within the functional
foods field.
• Scott, E. et al. (2022). Postbiotics and their health modulatory biomolecules.
