Τα βότανα είναι τα πρώτα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν από την παραδοσιακή ιατρική πολλών λαών για εκατοντάδες χρόνια.
Αποτέλεσαν τη βάση για την εξέλιξη της φαρμακευτικής επιστήμης και τη δημιουργία των σύγχρονων συνθετικών φαρμάκων. Η χρήση βοτάνων είναι, μέχρι σήμερα, άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διαχείριση συμπτωμάτων και παθήσεων στην ιατρική πρακτική.
Στη βοτανοθεραπεία χρησιμοποιούνται οι ρίζες, οι σπόροι, τα φύλλα ή τα άνθη βοτάνων, τα οποία περιέχουν συγκεκριμένα ενεργά συστατικά με γνωστή δράση στον οργανισμό. Για να προσλάβουμε τα ενεργά συστατικά των βοτάνων, μπορούμε να καταναλώσουμε είτε αυτούσια τα μέρη των βοτάνων ως αφέψημα, ρόφημα ή βάμμα, ως μέρος της διατροφής μας στη μαγειρική ή μέσω συμπληρώματος.
Πολύ συχνά, η φυτική και φυσική προέλευση των βοτάνων παρερμηνεύεται ως εξ’ ορισμού ασφαλής,. Αυτό είναι κάτι που δεν ισχύει, αφού κάθε ουσία με φαρμακολογική δράση στον οργανισμό έχει δυνητικές παρενέργειες, συχνά επικίνδυνες.
Ειδικά στην εγκυμοσύνη, η χρήση βοτάνων πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή.
Κατανάλωση βοτάνων κατά την εγκυμοσύνη
Κατά την εγκυμοσύνη, οι ουσίες που κυκλοφορούν στο αίμα της μητέρας, περνούν στο έμβρυο μέσω του πλακούντα.
Πολλά βότανα, αντενδείκνυνται σε αυτή την περίοδο. Ο λόγος είναι ότι περιέχουν ενεργά συστατικά που μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στο έμβρυο, συσπάσεις της μήτρα, πρόωρο τοκετό ή αποβολή.
Σύμφωνα με το Natural Medicines Database, τα βότανα κατατάσσονται ως ασφαλή ή μη ασφαλή για την εγκυμοσύνη. Βασική παράμετρος για την κατάταξη είναι το είδος πρόσληψης του βοτάνου, αφού από αυτό καθορίζεται η συνολική ποσότητα ενεργών συστατικών που προσλαμβάνεται.
Η κατανάλωση βοτάνων μέσω συμπληρώματος σημαίνει πρόσληψη ιατρικής δοσολογίας, δηλαδή σημαντικά μεγαλύτερης από την ποσότητα που προσλαμβάνεται, όταν τα βότανα καταναλώνονται ως μέρος της καθημερινής διατροφής.
Για παράδειγμα, το δενδρολίβανο θεωρείται ασφαλές στην εγκυμοσύνη όταν καταναλώνεται σε συμβατικές ποσότητες ως τρόφιμο. Πιθανώς μη ασφαλές όμως όταν καταναλώνεται ως από του στόματος συμπλήρωμα. Αυτό συμβαίνει, γιατί σε τέτοιες ποσότητες η κατανάλωση δενδρολίβανου μπορεί να προκαλέσει συσπάσεις στην μήτρα και αιμορραγία.
Επίσης, η κατανάλωση συμπληρώματος ενέχει επιπλέον ρίσκο προσμίξεων με εργοστασιακούς ή περιβαλλοντικούς ρύπους. Οι ποιοτικοί έλεγχοι των συμπληρωμάτων δεν είναι τόσο αυστηροί όσο με τα φαρμακευτικά σκευάσματα, συνεπώς δεν διασφαλίζεται πάντα ομοιογένεια σε όλες τις παρτίδες.
Βότανα που αντενδείκνυνται στην εγκυμοσύνη
Υπάρχουν πολλές βιβλιογραφικές πηγές που αναφέρονται στην ασφάλεια κατανάλωσης βοτάνων κατά την εγκυμοσύνη, όμως δεν συμφωνούν πάντα απόλυτα.
Τα παρακάτω βότανα, αναφέρονται από το American Pregnancy Association ως μη ασφαλή ή πιθανώς μη ασφαλή, όταν λαμβάνονται ως συμπλήρωμα:
Saw Palmetto (λατινική ονομασία: Serenoa repens), Goldenseal (λ.ο: Hydrastis canadensis), Dong Quai Angelica (λ.ο: sinensis Ephedra), Yohimbe (λ.ο: Pausinystalia johimbe), Pay D’ Arco (λ.ο: Tabebuia avellanedae), Passion Flower (λ.ο: Passiflora incarnata L), Black Cohosh (λ.ο: Actaea racemosa), Blue Cohosh (λ.ο: Caulophyllum thalictroides), Roman Chamomile (λ.ο: Chamaemelum nobile), Aloe, Ginseng (αμερικάνικο και κορεάτικο), Evening Primrose, Senna.
Ποια βότανα μπορώ να καταναλώνω κατά την εγκυμοσύνη;
Υπάρχουν, φυσικά, αρκετά βότανα, η κατανάλωση των οποίων -κυρίως- ως αφέψημα ή ρόφημα, μπορεί να έχει οφέλη, ανακουφίζοντας συγκεκριμένα συμπτώματα ή επιδρώντας στρατηγικά στην κινητικότητα της μήτρας ή την παραγωγή γάλακτος.
Τα παρακάτω βότανα κατατάσσονται ως πιθανώς ασφαλή ή ασφαλή κατά την εγκυμοσύνη και χρησιμοποιούνται συχνά:
Φύλλα κόκκινου σμέουρου (red raspberry leaf)
Χρησιμοποιούνται μετά το πρώτο τρίμηνο ως τονωτικά της μήτρας και της παραγωγής γάλακτος, μειώνουν τη ναυτία και τους πόνους της γέννας,
Φύλλα δυόσμου (peppermint leaf) και Ρίζα τζίντζερ (ginger root)
Ανακουφίζουν από την ναυτία και το φούσκωμα.
Φτελιά ή καραγάτσι (slippery Elm Bark)
Ανακουφίζει από την ναυτία και την καούρα.
Μαύρο και ξανθό ψύλλιο (black and blond psyllium)
Βοηθάει στη δυσκοιλιότητα.
Εάν είστε έγκυος, είναι σημαντικό να θυμάστε, ότι η κατανάλωση βοτάνων θα πρέπει να εξατομικεύεται για οποιαδήποτε μορφή και ποσότητα. Συστήνεται πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας ή άλλο επαγγελματία υγείας εξειδικευμένο στη βοτανοθεραπεία πριν αποφασίσετε να εντάξετε κάποιο βότανο στη διατροφή σας.
Βιβλιογραφία
- American Pregnancy Association – Herbs and Pregnancy https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/is-it-safe/herbs-and-pregnancy/
- American Pregnancy Association – Herbal Tea https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/is-it-safe/herbal-tea/
