Το να βιώσει κανείς μια τραυματική εμπειρία είναι κάτι συνηθισμένο στην πορεία ζωής των περισσότερων ανθρώπων.
Με τον καιρό, η πλειονότητα αυτών, ανακάμπτει από το πλήγμα που δέχτηκε, παρουσιάζοντας ανθεκτικότητα έναντι του τραύματος. Ωστόσο, για ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων (5 στα 100 άτομα) οι επιπτώσεις του τραύματος διαρκούν πολύ περισσότερο και αναπτύσσουν μια διαταραχή, την λεγόμενη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD).
Πριν το PTSD, είναι το τραύμα
Για να χαρακτηριστεί μια εμπειρία ως τραυματική χρειάζεται να είναι κατακλυσμιαία, απειλητική, τρομακτική και εκτός του ατομικού ελέγχου.
Συνήθως, τραύματα προκαλούνται από το να βρεθεί κάποιος σε ένα ατύχημα (π.χ., αυτοκινητιστικό, εργατικό) ή σε μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση (π.χ., ένας πόλεμος, μια φυσική καταστροφή, ή μια επείγουσα κατάσταση με την υγεία του). Επιπλέον, από το να είναι μάρτυρας στο θάνατο κάποιου άλλου ατόμου ή στην άσκηση βίας πάνω σε ένα άλλο άτομο, όπως επίσης και το να πέσει θύμα κακοποίησης, φυλάκισης ή βασανισμού.
Κάποια τραύματα αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα, ενώ αντίθετα, κάποια επαγγέλματα εκθέτουν σταθερά τους ανθρώπους σε τραυματικές εμπειρίες όπως συμβαίνει με τους στρατιωτικούς ή τους διασώστες. Σε ότι αφορά τα παιδιά, το τραυματικό γεγονός αποκτά ακόμα περισσότερη δύναμη όταν το πλήγμα έρχεται από τους ανθρώπους που θα έπρεπε να το προστατεύουν.
Τα συμπτώματα του PTSD
1)Αρνητικές σκέψεις και διάθεση
Αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό, αίσθηση ντροπής για τον εαυτό και για αυτό που έγινε. Καταθλιπτική διάθεση, απόσυρση και έλλειψη εμπιστοσύνης.
2)Αναβίωση του τραυματικού γεγονότος
Παρεισφρητικές σκέψεις γύρω από το τραυματικό γεγονός. Εφιάλτες, σωματικές αντιδράσεις όταν έρχεται κάποια υπενθύμιση του γεγονότος και αποσύνδεση από το παρόν.
3)PTSD και αποφυγή
Αποφυγή οποιουδήποτε ερεθίσματος μπορεί να πυροδοτήσει την ανάμνηση του τραυματικού γεγονότος.
4)Υπερδιέγερση-Υπερεπαγρύπνηση
Διαρκής έλεγχος για πιθανούς κινδύνους. Να νιώθει κανείς ότι είναι διαρκώς στα ‘κόκκινα’, δυσκολία στον ύπνο και δυσκολία στην συγκέντρωση.
Τι προκαλεί το PTSD
Η βασική αιτία είναι η έκθεση σε τραυματικά γεγονότα. Υπάρχουν όμως και κάποιοι προδιαθεσικοί παράγοντες:
- Η έλλειψη υποστηρικτικού δικτύου. Αν ένα άτομο έχει ανθρώπους να μιλήσει, τότε έχει μια σημαντική ασπίδα απέναντι στο PTSD
- Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος μας επεξεργάζεται τις αναμνήσεις του τραύματος. Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο που ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου κωδικοποιεί, αποθηκεύει και επαναφέρει τις τραυματικές μνήμες
- Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες. Το μέγεθος ενός τμήματος του εγκεφάλου που ονομάζεται Ιππόκαμπος φαίνεται να επηρεάζει το αν οι αναμνήσεις του τραύματος θα προκαλέσουν την ανάπτυξη PTSD
Πώς θεραπεύεται το PTSD/ CPTSD
Πολλές είναι οι Ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που εμπλέκονται στη θεραπεία του PTSD (π.χ., GESTALT, CBT, EMDR, CPT, NET).
Παρά το γεγονός ότι οι προσεγγίσεις διαφέρουν στον τρόπο που προσεγγίζουν το θέμα, όλες μοιράζονται κάποια κοινά στοιχεία όπως την έκθεση στις αναμνήσεις μέσα στο ασφαλές πλαίσιο της θεραπευτικής συνάντησης, την αλλαγή του νοήματος του τραύματος στη ζωή του ατόμου και την μείωση των μη λειτουργικών στρατηγικών διαχείρισης και αντικατάσταση τους με νέες περισσότερο παραγωγικές.
Βιβλιογραφία
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®). American Psychiatric Pub
- Gilbertson, M. W., Shenton, M. E., Ciszewski, A., Kasai, K., Lasko, N. B., Orr, S. P., & Pitman, R. K. (2002). Smaller hippocampal volume predicts pathologic vulnerability to psychological trauma. Nature Neuroscience, 5(11), 1242-1247
- Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 319-345
- Watkins, L. E., Sprang, K. R., & Rothbaum, B. (2018). Treating PTSD: a review of evidence-based psychotherapy interventions. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 12, 258.
