Η αδρεναλίνη, επίσης γνωστή ως επινεφρίνη, είναι τόσο ένας νευροδιαβιβαστής όσο και μια ορμόνη και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αντίδραση “μάχης ή φυγής” του σώματός.
Χρησιμοποιείται επίσης ως φάρμακο για τη θεραπεία πολλών απειλητικών για τη ζωή καταστάσεων.
Τι είναι η Αδρεναλίνη (Επινεφρίνη);
Η αδρεναλίνη, είναι τόσο ορμόνη όσο και νευροδιαβιβαστής.
Ως ορμόνη, παράγεται και απελευθερώνεται από τα επινεφρίδιά σας, τα οποία είναι αδένες σε σχήμα καπέλου που βρίσκονται στην κορυφή κάθε νεφρού. Ως νευροδιαβιβαστής του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι ένας χημικός αγγελιοφόρος που βοηθά στη μετάδοση νευρικών σημάτων μέσω νευρικών απολήξεων σε άλλο νευρικό κύτταρο, μυϊκό κύτταρο ή κύτταρο αδένα.
Η αδρεναλίνη αποτελεί μέρος του συμπαθητικού νευρικού σας συστήματος, το οποίο είναι μέρος του συστήματος επείγουσας αντίδρασης του σώματός σας στον κίνδυνο, της αντίδρασης “μάχης ή φυγής”. Ιατρικά, η αντίδραση φυγής είναι γνωστή ως οξεία αντίδραση στρες.
Η αδρεναλίνη ονομάζεται επίσης κατεχολαμίνη, όπως και η νορεπινεφρίνη και η ντοπαμίνη. Τους δόθηκε αυτή η ονομασία λόγω ενός συγκεκριμένου μορίου στη δομή τους. Ως ορμόνη, η επινεφρίνη παράγεται από τη νορεπινεφρίνη στο εσωτερικό του επινεφριδίου σας.
Τι κάνει η αδρεναλίνη στο σώμα – Η αντίδραση μάχης ή φυγής (fight-or-flight response)
Ως νευροδιαβιβαστής, η αδρεναλίνη παίζει έναν μικρό ρόλο. Μόνο μια μικρή ποσότητα παράγεται στα νεύρα σας. Παίζει ρόλο στο μεταβολισμό, την προσοχή, την εστίαση, τον πανικό και τον ενθουσιασμό. Τα μη φυσιολογικά επίπεδα συνδέονται με διαταραχές του ύπνου, άγχος, υπέρταση και μειωμένη ανοσία.
Η κύρια δράση της αδρεναλίνης έγκειται στο ρόλο της ως ορμόνη. Η αδρεναλίνη απελευθερώνεται από τα επινεφρίδια σας ως απάντηση στο στρες. Αυτή η αντίδραση προκαλεί μια σειρά από αλλαγές στο σώμα σας και είναι γνωστή ως αντίδραση μάχης ή φυγής.
Η αντίδραση μάχης ή φυγής αναφέρεται στην αντίδραση του σώματός σας σε μια στρεσογόνο κατάσταση, όπως η ανάγκη να ξεφύγετε από τον κίνδυνο (να απομακρυνθείτε από έναν σκύλο που γρυλίζει) ή να αντιμετωπίσετε έναν φόβο (να δώσετε μια ομιλία για το σχολείο ή τη δουλειά).
Ο όρος προέρχεται από την επιλογή που αντιμετώπιζαν οι πρόγονοί μας όταν αντιμετώπιζαν μια επικίνδυνη κατάσταση – να μείνουν και να πολεμήσουν ή να τρέξουν για να σωθούν.
Κατά τη διάρκεια της αντίδρασης μάχης ή φυγής, εσείς (ο εγκέφαλός σας) αντιλαμβάνεστε τον κίνδυνο. Στη συνέχεια, τα νεύρα σε μια περιοχή του εγκεφάλου σας που ονομάζεται υποθάλαμος στέλνουν ένα σήμα στον νωτιαίο μυελό σας και στη συνέχεια στο σώμα σας. Ο νευροδιαβιβαστής που μεταδίδει το μήνυμα του νευρικού σας συστήματος για το τι πρέπει να κάνετε είναι η νορεπινεφρίνη (νοραδρεναλίνη). Ο νευροδιαβιβαστής νοραδρεναλίνη φτάνει στα ακόλουθα όργανα και ιστούς και προκαλεί τις ακόλουθες γρήγορες αντιδράσεις του σώματος:
Μάτια
Οι κόρες των ματιών διαστέλλονται για να αφήσουν περισσότερο φως να εισέλθει, ώστε να βλέπετε καλύτερα και περισσότερο από το περιβάλλον σας.
Δέρμα
Το δέρμα χλωμιάζει καθώς τα αιμοφόρα αγγεία λαμβάνουν σήμα να εκτρέψουν το αίμα σε περιοχές που χρειάζονται περισσότερο το οξυγόνο του αίματος, όπως οι μύες σας, ώστε να μπορείτε να παλέψετε ή να τρέξετε μακριά.
Αδρεναλίνη και καρδιά
Η καρδιά αντλεί σκληρότερα και ταχύτερα για να παραδώσει περισσότερο οξυγονωμένο αίμα στις περιοχές που το έχουν περισσότερο ανάγκη, όπως οι μύες σας. Αυξάνεται επίσης η αρτηριακή πίεση.
Μύες
Οι μύες λαμβάνουν περισσότερη ροή αίματος και οξυγόνο, ώστε να μπορούν να αντιδρούν με μεγαλύτερη δύναμη και ταχύτητα.
Συκώτι
Το αποθηκευμένο γλυκογόνο στο συκώτι σας μετατρέπεται σε γλυκόζη για να παρέχει περισσότερη ενέργεια.
Αεραγωγοί
Η αναπνοή είναι βαθύτερη και ταχύτερη. Οι αεραγωγοί σας ανοίγουν, ώστε να παρέχεται περισσότερο οξυγόνο στο αίμα, το οποίο πηγαίνει στους μυς σας.
Ο νευροδιαβιβαστής νοραδρεναλίνη φτάνει επίσης στα επινεφρίδια σας, τα οποία απελευθερώνουν τις ορμόνες αδρεναλίνη (επινεφρίνη) και νοραδρεναλίνη (νορεπινεφρίνη). Αυτές οι ορμόνες ταξιδεύουν μέσω του αίματός σας σε όλα τα μέρη του σώματός σας.
Φτάνουν στα μάτια σας, στην καρδιά, στους αεραγωγούς, στα αιμοφόρα αγγεία του δέρματός σας και πάλι στα επινεφρίδια σας. Το “μήνυμα” προς αυτά τα όργανα και τους ιστούς είναι να συνεχίσουν να κάνουν αντιδράσεις μέχρι να απομακρυνθείτε από τον κίνδυνο.
Αυτή είναι μια απλή περιγραφή της αντίδρασης μάχης ή φυγής. Συμμετέχουν επίσης και άλλα μέρη του νευρικού σας συστήματος, καθώς και άλλα συστήματα οργάνων, ορμόνες και νευροδιαβιβαστές.
Φυσιολογικές αντιδράσεις στην αδρεναλίνη ανά όργανο
- Καρδιά: Αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό- συσταλτικότητα- αγωγιμότητα μέσω του AV κόμβου
- Πνεύμονες: Αυξάνει τον αναπνευστικό ρυθμό- βρογχοδιαστολή
- Ήπαρ: Διεγείρει τη γλυκογονόλυση
- Μύες: Διεγείρει τη γλυκογονόλυση και τη γλυκόλυση
- Εγκέφαλος: Συστηματική αγγειοσύσπαση και αγγειοδιαστολή, Προκαλεί λιπόλυση, Μυϊκή συστολή
Χρήση της αδρεναλίνης ως φάρμακο
Όταν χρησιμοποιείται ως φάρμακο, η συνθετική επινεφρίνη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία στις ακόλουθες περιπτώσεις:
Καρδιακή ανακοπή/καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ):
Η αδρεναλίνη διεγείρει την καρδιά σας.
Χειρουργική επέμβαση στα μάτια
Η αδρεναλίνη βοηθά στη διατήρηση της διαστολής των ματιών σας.
Σηπτικό σοκ
Η αδρεναλίνη αυξάνει την αρτηριακή σας πίεση.
Άσθμα
Η αδρεναλίνη ανοίγει τους αεραγωγούς και μειώνει τους σπασμούς των αεραγωγών.
Αναφυλαξία
Η αδρεναλίνη χαλαρώνει τους μύες των αεραγωγών. Είναι η θεραπεία πρώτης αντίδρασης για αυτή τη σοβαρή, απειλητική για τη ζωή αλλεργική αντίδραση.
Προβήματα υγείας που προκύπτουν όταν η αδρεναλίνη είναι σε χαμηλά επίπεδα
Οι καταστάσεις υγείας που οφείλονται σε χαμηλά επίπεδα επινεφρίνης (αδρεναλίνης) περιλαμβάνουν:
- Άγχος
- Κατάθλιψη
- Πονοκέφαλοι
- Προβλήματα ύπνου
- Χαμηλό σάκχαρο στο αίμα (υπογλυκαιμία)
- Αλλαγές στην αρτηριακή πίεση, στον καρδιακό ρυθμό
Προβήματα υγείας που προκύπτουν όταν η αδρεναλίνη είναι σε υψηλά επίπεδα
Οι καταστάσεις υγείας που προκύπτουν από τα υψηλά επίπεδα επινεφρίνης περιλαμβάνουν:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
- Ταχείς ή ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί
- Υπερβολική εφίδρωση
- Κρύο ή χλωμό δέρμα
- Έντονοι πονοκέφαλοι
- Νευρικό αίσθημα, νευρικότητα
- Υπερδοσολογία επινεφρίνης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή αρτηριακή πίεση, εγκεφαλικό επεισόδιο και θάνατο
- Φαιοχρωμοκύττωμα, το οποίο είναι ένας όγκος των επινεφριδίων
