Το ΑΑΤ (Animal Assistance Therapy), αφορά θεραπευτικές παρεμβάσεις στις οποίες τίθενται ένα δομημένο πρόγραμμα αναλόγως της συμπεριφοράς-στόχου, μαζί με συγκεκριμένα εκπαιδευμένα ζώα μαζί και τους αντίστοιχα εκπαιδευμένους επαγγελματίες (ειδικούς ζώων αλλά και επαγγελματίες ψυχικής υγείας). Τέτοια προγράμματα, εφαρμόζονται με επιτυχία σε άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας, άτομα με καρκίνο, στην αφασία ή άλλες διαταραχές του λόγου, στη νοητική καθυστέρηση αλλά και σε ψυχικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η σχιζοφρένεια, προβλήματα αυτοπεποίθησης ή ακόμη και στις διαταραχές πρόσληψης τροφής.
Συγκεκριμένα, ο Stefanini και οι συνεργάτες του (2015), μελέτησαν την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων με σκύλους ‘θεραπευτές’ σε 34 έφηβα αγόρια και κορίτσια (11-17 ετών), οι οποίοι βρίσκονταν σε ψυχιατρική κλινικοί. Από αυτούς, οι 22 είχαν κάποιου είδους διατροφική διαταραχή, οι 7 από αυτούς είχαν συναισθηματικές διαταραχές, 3 είχαν συμπτώματα σχιζοφρένειας, ενώ οι υπόλοιποι 2 είχαν αγχώδεις διαταραχές (σύμφωνα με το ICD-9). Χωρίστηκαν σε θεραπευτική ομάδα και ομάδα ελέγχου, ενώ κατά την αρχική φάση, δεν διαφοροποιούνταν οι δύο ομάδες ως προς τα δημογραφικά στοιχεία, την συμπεριφορική και κλινική τους κατάσταση. Στη θεραπευτική ομάδα, τα παιδιά συμμετείχαν σε 45λεπτες εβδομαδιαίες συναντήσεις επί τρεις μήνες. Στο πρώτο στάδιο, στόχος ήταν η εξοικείωση με τα ζώα και τους ειδικούς τους, έπειτα οι ατομικές παρεμβάσεις με το σκύλο, μετά οι ομαδικές δραστηριότητες με τα ζώα και τέλος η συζήτηση ως προς την εμπειρία αυτή. Με τους σκύλους-θεραπευτές, υπήρχαν διάφορες δραστηριότητες, όπως το περπάτημα, η υπακοή σε βασικές εντολές, ο καθαρισμός τους, ή απλά η φυσική επαφή μαζί τους.
Η μη θεραπευτική ομάδα, συνέχισε σταθερά το πρόγραμμα θεραπείας της κλινικής χωρίς AAT παρεμβάσεις. Η αξιολόγηση που έγινε μετά από 3 μήνες, έδειξε πως η θεραπευτική ομάδα σημείωνε σημαντικά καλύτερη λειτουργικότητα, μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων τους, μείωση της απαραίτητης παρουσίας τους στην κλινική και αύξηση των παρουσιών τους στο σχολείο. Συμπερασματικά, τα προγράμματα με σκύλους ή άλλα ζώα-θεραπευτές, επιταχύνουν την βελτίωση σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα, ενώ διευκολύνει την κοινωνική τους επανένταξη (Stefanini et al., 2015).
Είναι αρκετές οι έρευνες που αναδεικνύουν το σημαντικό ρόλο των ζώων στη θεραπεία ατόμων με ψυχικές διαταραχές. Κάποιοι από τους πολλούς λόγους είναι ο αυθορμητισμός τους, η συνεχή διαθεσιμότητά τους, η άνευ όρων αποδοχή που διαθέτουν, τα ανεπτυγμένα τους ένστικτα, η πίστη τους και πολλά άλλα. Είναι επίσης, σημαντικό να αναφερθεί πως τέτοιου είδους θεραπευτικές παρεμβάσεις βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής ηλικιωμένων ατόμων με άνοια, σε αντίθεση με άλλα φάρμακα που χορηγούνται για τέτοιες περιπτώσεις που όχι μόνο δεν θεραπεύουν, αλλά δημιουργούν σημαντικές παρενέργειες στο συκώτι, στην καρδία, γαστρεντερολογικά, αύξηση ταραχής και δυσκολίες ύπνου (Oslen et al., 2017).
Τα σκυλιά έχουν αποδείξει την αξία τους ως φύλακες, κυνηγοί, βοηθοί σε εργασίες, διασώστες, σύντροφοι και ως θεραπευτές. Η συμμετοχή των ζώων θεραπείας έχει αναγνωριστεί από την ιατρική κοινότητα εδώ και αρκετά χρόνια τώρα, και πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν, ότι γνώριζαν από πάντα οι κηδεμόνες ζώων: «Τα κατοικίδια κάνουν καλό στην υγεία». Κάθε σκύλος μπορεί να γίνει θεραπευτής, ασχέτως φύλου, ράτσας, χρώματος ή ηλικίας. Η προσωπικότητα του σκύλου είναι ο σημαντικότερος παράγοντας στην επιλογή του ως σκύλος θεραπείας. Θα πρέπει να του αρέσουν οι άνθρωποι, να είναι ήρεμος, φιλικός, σταθερός χαρακτήρας και με καλή σωματική υγεία. Δεν πρέπει να φοβάται εύκολα από παράξενα αντικείμενα ή δυνατούς θορύβους. Θα πρέπει να είναι καλά εκπαιδευμένος και, φυσικά, μη-επιθετικός. Θα πρέπει επίσης να ελέγχεται τακτικά από κτηνίατρο (http://athenstherapydogs.gr/οι-σκύλοι-θεραπείας-μας/).
Κέντρα στην Ελλάδα, όπου εκπαιδεύουν θεραπευτές σκύλους, αλλά επίσης οργανώνουν διάφορες παρεμβάσεις είναι:
- 4dogs, Καλαμαριά-Θεσσαλονίκη, 2310445448
- Therapy Dogs, Θεσσαλονίκη, 6939 664774
- Nina Service Dog, Πανόραμα-Θεσσαλονίκη, 694480 9642
- SAPT Hellas, Αφίνδες-Αθήνα, 6974481351
- Athens Therapy Dogs, Αθήνα, 6936818889
Βιβλιογραφία
Oslen, C., Pedersen, I., Bergland, A., Enders-Slegers, M. J., Patil, G., & Ihlebaek, C. (2016). Effect on animal-assisted interventions on depression, agitation, and quality of life in nursing home residents suffering from cognitive impairment or dementia: a cluster randomized control trial. International Journal of Geriatric Psychiatry, 31(12), 1312-1321.
Stefanini, F. C., Martino, A., Allori, P., Galeotti, F., & Tani, F. (2015). The use of animal-assisted therapy in adolescents with acute mental disorders: A randomized control study. Complementary Therapies in Clinical Practice, 21, 42-46.
